The Curse of Salvation

The Curse of Salvation

Wednesday, 19 March 2008

Chiligati alivyovuruga kijiwe chetu

JUZI katibu wa umbea wa Chama cha Chui Chatu na Mafisi (CCM - si Chama cha Mapinduzi), Yohana Chilingamiti, alichokoza kijiwe chetu.

Alisema eti kijiwe chetu kinamshambulia bosi wa chama chake. Tamko lake lilikuja sanjari na lile la Katibu wa Itikadi na Uenezi wa CCM, John Chiligati, akidai wapinzani wanatumia kashfa ya EPA kumchafua Mwenyekiti wa CCM, Rais Jakaya Kikwete! Kwa hiyo wanaodaiwa kushambuliwa ni Mpayukaji Msemahovyo na Jakaya Kikwete. Kwa vile chama cha Chui Chatu na Mafisi si maarufu kama nambari wani, basi tutazama kwenye hili la pili.

Leo baada ya kumlaani katibu wa umbea wa CCM, mpinzani wa Kijiwe, tutajadili tamko la Chiligati wa CCM ya Tanzania. Pia Kijiwe kimepata mwanachama mpya aitwaye Tumbwelizeni. Sisi tunapenda kumuita Tumbomlizeni au Mchumia Tumbo. Huyu ni mpenzi, mwanachama na shabiki wa CCM. Inasemekana zamani alikuwa Kanjanja na alikunywa na kuchanjia maji ya bendera. Hivyo ni kichaa wa chama chake.

Mgosi Machungi analianzisha. “Wgoshi imesikia matusi ya John Chiigati eti wapinzani wananchafua Jakaya? Kweli amejua kutitukana waahi. Hivi nani anaweza kukojoa bahaini akasema ameongeza maji?”

Mchumia Tumbo hangoji. Anaamua kuhami chama lake. “Mgosi tutakosana. Huna hata heshima. Kwanza Chilgati si mtu mdogo kama wewe. Hivi mnataka mfanyiwe nini ndiyo mridhike?”

Mgosi sasa kaguswa pabaya. “Jamani timuhuumie ndugu yetu mgonjwa ah soe, Mchumia Tumbo. Hivi huoni wapi Chiigati ametukana!” Anakwanyua kombe lake la kahawa na kupiga tama mbili, tatu na kuendelea.

“Anasema wapinzani wanataka kumchafua rais! Hivi nani anaweza kuchafua kitu kilichochafuka miaka mia iiyopita? Kwa vie yeye anaipwa na kuteuliwa na rais, basi wote anaona tina makengeza kama yake. Timwambie pasonae:rais anajichafua mwenyewe na wapambe na marafiki zake.”

Mchumia hangoji Mgosi amalize. Anaivaa mic. “Kwanza ni Chiligati siyo Chiigati. Pia yuko right. Nani haoni maenedeleo tuliyofikia kama taifa? Tunaongoza kwa uwekezaji barani. Nchi ina amani. Tumesuluhisha hata ugomvi wa majirani zetu.”

Kabla ya kumalizia, Mzee Maneno anadandia mic. “Kijana mgeni wetu umesema vyema. Kwanza sijui umetokea mkoa gani?”

Mbwa mwitu anaongezea. “Nchi yetu inapaa kama dege la Lowasha. Tunaongoza kwa kuwa na serikali tajiri yenye mashangingi mengi na Wahindi wengi mamilionea.”

Mchumia anajiwahi kujibu swali la mzee Maneno akipuuza kijembe cha Mbwa mwitu. “Suala hapa si mtu anakotoka wala katoka lini bali hoja yenye mashiko mzee wangu.”

Mzee Maneno anasema: “Umenena vyema. Kweli CCM yako imeleta maendeleo. Ni kweli nchi yetu imefufua uchumi kiasi cha kuweza kuzalisha mamilionea kama kina Jeetu Patel, Balaliii, Magerezi, Kagoda na wengine. Kweli tunaona makampuni ya kitapeli yanavyozalisha pesa bila kufanya lolote."

Kabla ya kuendelea Mchunguliaji anadandia mic. “Mzee wangu umesahau. CCM kweli imeleta amani. Huoni wamachinga wa kibongo wanavyofukuzwa ili wamachinga wa Kichina na Kihindi wapate amani? Huoni pale EPA, Richmond, Dowans, IPTL na watukufu wengine wanavyotengeneza pesa kwa amani?”

“Mchunguliaji umesahau. Ndiyo maana Chiligati ameamua kuwakumbusha wapingaji kuacha mchezo mchafu wa kumchafua rais msafi na kipenzi cha watu. Na walaaniwe.” Anachomekea Mkurupukaji.

Kijiwe hakina mbavu jinsi Mshamba anavyoingizwa mjini. Naye anaanza kushtuka kuona anasifiwa ujinga.

Mzee Ndomo anatia guu akiwa anakenua meno yake yaliyoharibiwa na pombe za kienyeji. “Kijana tukusaidie. Huyo mtukufu wako unayeona kachafuliwa ana usafi gani wa halisi zaidi ya sifa za wapuuzi wachache? Kwa maneno jamaa ni msafi. Lakini kivitendo nnnh…huko usiende. Ila watakucheka kijana angalia.”

Msomi leo hangojei. “Mie huyo jamaa namfahamu sana. Tulikuwa wote JKT. Kwa vile kilikuwa hakikupanda aliamua kuzamia huko huko. Si mnajua wakati ule? Hata ukiangalia yanayosemwa yanaonyesha ukihiyo wa mhusika, kwani siri?"

Anakamua kombe lake na kuendelea. “Kama ni ugomvi wa mgeni ndugu yetu Mchumia Tumbo sina ugomvi nchi imepiga hatua. Nadhani ni nchi pekee duniani unapoweza kutumia ofisi ya umma unavyotaka na usipate taabu wala adhabu. Ni nchi ambako kuwajibika ni upuuzi na upumbavu wa hali ya juu!

“Nani anataka mambo ya Kizungu wakati sisi ni Waafrika? Nani anataka viongozi wanaofuatwa fuatwa na wanuka jasho wakati ni viongozi wao? Sisi kweli tumepiga hatua kweli kweli. Tunawapenda watu kuliko watu wowote. Hamkuona juzi rais wetu kipenzi cha watu alivyowapatanisha Wakenya ingawa pale Unguja kidogo atamaliza.”

Mchumia kapata upenyo. Anadandia. “We kweli msomi! Wapo wanaodhani ameshindwa Pemba ilhali anataka kushughulikia kwa makini ili kusiwe na ubishi na hatari kama Kenya.”

“Hiloo! Umesifiwa kunya unaanza kuharisha! Hivi unaelewa anachosema msomi au ndiyo huko kupayuka?” Anapayuka Mchumia tumbo.

Msomi anaamua kumuokoa Mchumia tumbo. “Huyu msimuonee. Kama viongozi wake ni hivyo yeye mnategemea nini? Hujui jogoo aliwafundisha vifaranga kunanihii ndani!”

Anajikakamua na kubwia kahawa kidogo na kuendelea. “Mchumia nakusifu sana kwa welewa wako mkubwa wa mambo. Inaonekana una welewa mkubwa kama viongozi wako hata chama chako. Hakuna kitu kinafanya niwapende CCM kama kutoficha ukweli wao. Nimesikia Mgosi akisema eti rais si msafi. Mzee wangu.”

Anamgeukia Machungi na kuendelea. “Tukubaliane. Rais karithi usafi wa Bwana Msafi, Clean Benjamin Mkapa. Huoni wanavyofanana na kuheshimiana. Hata pale wapuuzi walipomsingizia Mkapa na mkewe kuwa aliiba, rais hakuwaamini.

Na kwa kuwakomesha aliwaambia Mkapa, mkewe, rafiki wala mwanawe hawaguswi na yeyote. Wana kinga hawa. Kwanza hawawezi kuiba. Wana shida gani? Hawa si wavivu wa kufikiri kama wapingaji wanaotapatapa. Upo hapo Mchumia.” Anamgeukia Mchumia anayeonekana kutabasamu lakini kwa mashaka na mshangao asijue kinachomaanishwa.

“Kitu kingine ambapo Chiligati kapatia kiasi cha kumpongeza ni kusema wanataka kumkatisha tamaa rais na kujipatia mitaji ya kisiasa."

Anaendelea Msomi. “Inaonekana wapingaji hawajui dhana nzima ya maendeleo. Hawajui rais ameleta maendeleo sana? Sisi ni nchi pekee yenye kuweza kumgharimia gavana wake wa zamani wa Benki Kuu kuishi kwenye mahoteli makubwa huko Marekani. Hii si sifa kidogo. Sisi ni nchi pekee duniani inayoweza kugawana madini yake na wageni vizuri ili kuimarisha ushirikiano wa kimataifa.”

Wakati Msomi akiendelea kumchamba Mchumia, Mzee Kidevu anaonekana kukerwa kiasi cha kumnong’oneza Kapende sikioni. “Mbona Msomi simuelewi! Au kaishahongwa pesa ya EPA?”

Kapende. “Siyo hivyo mzee wangu. Inaonekana leo kaamua kutumia vijembe akiwaambia walioko chini ili wa juu waelewe. Anafunga nyama.”

Msomi anaendelea: “Hawa hawaoni rais wetu alivyoteuliwa na waziri mkuu wa Finland kuwa mkurugenzi kwenye ulaji fulani huko?”

Kabla ya kumaliza, Mkurupukaji ambaye ndiyo anaingia anakurupukia mic. “Msomi leo umechemsha. Yaani unafurahia rais wako kudhalilishwa kwa kuteuliwa na waziri mkuu kama wake hata kama ni Mzungu!

Huu ni ukoloni na kufilisika jamani. Hii njaa itatumaliza.”

Akiwa anajiandaa kumjibu, askari wa city walituvamia tukatimka!

Source: Tanzania Daima Machi 19, 2008

Why Canada Has No Gates and Walls



A Nigerian friend was shocked. He shocked me too. This happened when he arrived in Canada. He found that there are no gates, guards and walls surrounding houses as in many Africa cities.

To this friend, gates, guards and high walls are the symbol of affluence!After understanding his problem, I decided to tell him why such features don’t exist around Canadian houses.

This friend did not know that the gates, high walls and the guards be they Maasai with their simis or mgambo like group so and so are the sign of corruption and selfishness! He did not know that corruption begets the society of fear! Worse enough, this fear is among the same citizens!

Canada has nothing like that. How can it have this if at all the government and the citizenry fulfill their duties to each other? Every able Canadian pays tax to the government. The government in turn fulfills all agreed duties. If anything, Canada has a very strong social security system that can not be found anywhere on earth thanks to a strong and responsible tax collection system.

If one peeped into the tax world most people we see in Africa priding themselves of being tycoons, he would die of shock to discover they are criminals for evading tax and stealing as happened in the Richmond scam in Tanzania.

Canadians are living like one family. They are not angels. But again when it comes to worthy life, Canada is second to none. I shall adduce the reasons: Generally every Canadian is entitled to all essential amenities of life such as shelter, food and medication. To make sure this works, if one’s annual income is below C$ 30,000, he is categorized as poor. Thus he is entitled to some tax exemptions and support from the government. Every Canadian has his or her health covered under Medical Care Program (MCP). This differs from one province to another. Every teen is entitled to free education up to grade twelve. Every Canadian is entitled to family care.

Whilst in Tanzania, for example, the national housing houses are used by the-well-to-do bureaucrats, in Canada, government houses are the venue of families especially those with lower income. Rent paid for these houses depend on the income of the person and the category one is in.

Every general rule has an exception to it. Looking at the goodies of Canadian system one may think there are no hitches. Though Canadians are entitled to essential amenities, there are those who mismanage the assistance (such as social service money) that is offered monthly to the jobless. Some of the beneficiaries of this money squander it so as to become panhandlers on the streets. However their number is smaller.

If anything, this is the source of tranquility and maximum security in Canadian cities. One does not need a guard or a wall. What for if at all everybody gets his daily bread? Canadian system does not build walls and gates to do away from crimes. Instead it builds human lives based on equal and reasonable distribution and provision of services. Nobody fears anybody. We fear weather. We fear blizzards, cold, tornadoes, snow and other related natural agents but not human beings.

Dar es salaam or Mombasa like damsels and women have all right and room to enjoy donning on their regalia from gems such as gold earrings, bracelets, chains and what not to all wares as they are pleased. No threat of your vipuli or ear being snatched.

Recently scientists discovered that stonewalled houses we are prone of in Africa are the good source of asthmatic problems. For the ventilation is really poor.So my friends in Masaki, Muthaiga, Lavington, Oyesterbay, Mbezi and Karen in Dar and Nairobi respectively, beware! What you think is the symbol of affluence is nothing but the symbol of decadence so to speak.


By Nkwazi Mhango
Mhango is a Tanzanian living in Canada. He is a Journalist, Teacher, Human Rights activist and member of the Writers' Alliance of New Foundland and Labrador (WANL)


Source: The African Executive Magazine

Monday, 17 March 2008

Post-colonial Education and Chaos in Africa


I still gape how a highly educated society like Kenyan could cascade into anarchy and carnage. Referring to the on going impasse in Kenya, one can see what I mean.

Kenya is among highly educated countries in Africa. Nigeria too is a highly educated nation in Africa. But looking at the history of carnage and corruption in these two African nations, one doubts the importance of Post-colonial African education. I once mused on this some days ago. When I look at how African elites robbed and cankered Africa, my heart breaks so as to see a grim future as shall we fail to trace a missing link.

Robert Mugabe in Zimbabwe is an educated person by all standards. But what has he offered to his nation? Goukoun Weddeye of Chad was professor. What did he offer to his country? Remember professor Paschal Lesouba of Central Africa? He left tribal wars behind after failing to govern. Professor Amos Sawyer, Bacchus Marchus and others helped Samuel Doe to butcher Liberians.

Currently in Kenya professors George Saitoti and Sam Ongeri are helping Kibaki to lead Kenya to the purgatory. One still wonders: why a savant and economist like Kibaki would rig elections so as to cause mayhem in which sense destabilizes economy. Where is the logic for Kibaki being elite?

Before embossing what I will call the missing link, remind yourself of professor Yusuf Lule of Uganda, Drs. Hastings Kamuzu Banda (Malawi), Milton Obote (Uganda), Koffi Busia (Ghana), Theodore Sindikubwabo (Rwanda) and others. Go a mile ahead and assess their contributions to their countries. Compare the above elites to semi-literates like King Sobhuza, King Moshweshwe and Sam Nujoma, who united their countries. All those above elites proved to be a loss and shame to Africa.

In Kenya, Professor George Saitoti was hoodwinked by illiterates, Daniel arap Moi and Kamlesh Pattni so as to loot and ruin the country. What is happening in Kenya is the result of their bulimia.

In the neighboring Tanzania Dr. Daudi Ballali, former Governor of Bank of Tanzania was diddled by goons like Jeetu Patel and other Indian con men to rob the country of billions of shillings. Also elite, Benjamin Mkapa was cheated by Indian con men so as to tarnish his image on top of stealing from the public.

Looking at these few examples, one may comfortably ask: what is wrong with our education system that sires irresponsible, myopic and selfish elites like those above?

I think: we are made to swallow many unnecessary things in the name of education in lieu of pursuing practical education suited to our environment. To me this is academia-bulimia.

Colonial education is making us dependent on our former colonial masters at the peril of our own people. I like citing example from my grand father. This guy was not educated. He did not know how to write and read. Yet he forced his children to go to school. When they completed and started using English in everything they called professional, he started equating them to a White man’s dog that knows English but still it is a dog!

In my grandfather’s point of view, moral corruption and unfaithfulness went tete a tete with education he used to look at as modernity. This is true. The more educated the more the residents of the area the more the moral corruption. Compare Nairobi to other areas in Kenya. Even the level of corruption in Swaziland is lower compared to that of Ghana.

There is a Tanzanian doyen writer Shaaban Robert. This --standard four leaver-- wrote many books. Many of them are used at the university level. Many students of linguistic read and use Robert’s books in order to qualify and able to be awarded their degrees. I still ask myself: who is really educated between Robert and those copying and quoting his books? Why was Robert able to write whilst our graduates can not do so? Does it mean our education creates lack of self-confidence?

I stand to be braved. This missing link makes my heard go into circlets. I can’t espy any sense in, say, a professor who shied away from his name Kinuthia to take George knowingly the later is a colonial thing aimed at distorting and stealing his identity; or the one that was used by illiterates to abuse his office and trust.

The missing link so sought seems to be lack of practical education system made in Africa for Africa. This becomes evident due to the fact that the education system we inherited from colonial regimes was meant to produce a cohort of stooges who could be used to entrench colonialism even after the exit of the colonizers themselves as it happened in Africa.

That is why Africa has never even been able to use an African language in its business abroad just like Chinese, Japanese, Arabs and others. That is why Africa became a witness of the demise of her "justicious" religions and culture.

Kenyan renowned elite, Ali Mazrui in 1964 was jeered at when he suggested Swahili be used in the business of the then Organization of African Unity.As to date, there has been going on a kafuffle between Franco-phone and Anglo-phone countries. This used to go far deeper so as to affect even the post of secretary-general of OAU! Africa needs practical education made in Africa. This will emancipate Africans from being used by imperialists to sabotage Africa.

Last killer point, presently a Tanzanian from Monduli (Maasai) asks a passport from a Kenyan Maasai from Kajiado not knowing that those folks used to live in one country known as Africa before 1884 during the Berlin conference! If the said Maasai possesses no passport, he is shown the door in his own country by his own brother! Are these two folks really educated? Education is a tool by which to solve one's problems as he becomes more human than anything else.

A Kenyan Gikuyu is torching the house of a Kenyan Luo just because they belong to different political and tribal outfits. But at the end of the day these folks are Kenyans just like other Africans who have never accepted to be Africans in principle as they are over occupied by the colonial demarcated weak nations that hamper the re-unification of Africa!

Had African elites really received worthy education, they’d have re-united Africa after they acquired their independence. That is why it becomes logical to aver that Africa has never become independent. How could it if at all what is going on is the prolongation of colonialism? Here is where the missing link sits.



By Nkwazi Mhango
Mhango is a Tanzanian living in Canada. He is a Journalist, Teacher, Human Rights activist and member of the Writers' Alliance of New Foundland and Labrador (WANL)

Source: The African Executive Magazine and The Citizen

Thursday, 13 March 2008

Taifa linakwenda wapi?

KAMA kuna sifa Tanzania imebaki nayo si nyingine bali kuparaganyikiwa na kutekwa na mafisi watu na mafisadi karibu katika kila nyanja, kuanzia nyumbani hadi Ikulu.

Nitatoa mifano. Leo tunaletewa habari kuwa mafisadi wanarejesha pesa waliyokuwa wameiba. Ajabu na serikali inapokea bila hata kuchelea kuvunja sheria ilizochaguliwa kuzihami. Je, kwa kufanya hivi serikali inajitofautishaje na mafisadi? Kwanini isiwakamate na kuwapeleka kunakowafaa? Kuonyesha nchi imeharibika kiasi gani, serikali inapokea pesa kwa mlango wa nyuma na kuficha majina ya wezi hawa!

Leo tuna wabunge wanaojulikana kughushi vyeti. Raia wema wamekwenda hadi mahakamani kutaka wahalifu hawa waadhibiwe bila mafanikio. Kisa? Serikali na chama tawala wameamua kupindisha sheria ili kuwanusuru wahalifu hawa. Je, serikali na chama si magenge ya kihalifu yaliyojificha nyuma ya madaraka?

Tuna wabunge wanaojulikana kukamatwa wakitoa rushwa. Ajabu bado wako bungeni wakiitwa waheshimiwa wakati ni wala na watoa rushwa. Je, serikali inayoweza kuwavumilia wabunge watoa rushwa na kuendelea kuwalipa pesa ya wananchi si serikali inayokula rushwa kwa njia ya kusaidia kutendeka kwa jinai hii? Je, chama chenye wabunge watoa rushwa kinanusurika na kuwa mshirika wa jinai hii?

Leo tuna utitiri wa wachungaji matapeli hadi bungeni. Mbona tuliambiwa siasa na dini havichanganyikani? Je, wabunge wachungaji si makada wa chama wanaotumia ushawishi wao kuwaumiza waumini wao kwa kuwalisha siasa chafu? Je, chama chenye uchafu na hila kama hizi si cha kidini ingawa kila uchao kinasema wananchi wasichanganye dini na siasa? Je, huu si usanii na utapeli wa kichama na kitaasisi?

Leo tuna waganga wa kienyeji wanaotumia vyeo vya uprofesa na udaktari ilhali ni mbumbumbu wasio na elimu hata ya kidato cha sita!

Leo tuna matapeli waliovamia majoho na kujiita wachungaji wakitumia luninga na redio kutangaza uongo kwa kumsingizia hata Mungu! Ajabu nasi kama hadhira, tunameza uchafu wao kwa vile tuna shida. Au ni kwa vile tu wajinga?

Ajabu ya maajabu, hata serikali inayopaswa iwe mkombozi wa wananchi, inatoa baraka kwa utapeli na jinai hii kwa kutoa leseni kwa matapeli hawa. Niulize haya unayapata wapi? Nitakujibu. Wapo wengi ninawajua nawe unawajua nao wanajijua. Mtu anakurupuka na kuanza kutangaza anafanya miujiza ya kuponya. Matapeli wenzake wanajitokeza kwenye luninga na kutoa ushuhuda wameponywa! Ebo! Kama unaponya kwanini usiende Muhimbili ukawaponya wagonjwa waliojazana Moi?

Mojawapo ya jukumu la serikali ni kuhakikisha wananchi wanalishwa huduma safi na stahiki. Je, serikali inayovumilia jinai hii si mshirika wa jinai yenyewe? Je, kwa serikali ya namna hii hata viwango vya huduma tunazopata kuanzia vyakula, madawa, elimu hata huduma za kiroho vilivyo chini ya kiwango si kosa lake? Je, serikali kama hii si ya kitapeli na kisanii?

Wapo wanaowaita watu wawape utajiri ilhali wanakwenda kuibiwa. Kama unatoa utajiri kwanini usiipe serikali yetu inayokesha na kushinda ikiombaomba na kukopakopa? Kwanini usiwasaidie watoto wetu wanaopigwa kalenda kila uchao wa elimu ya juu kuhusu mikopo?

Leo watu wanasema pesa iliyotembezwa wakati wa uchaguzi iliibwa serikalini na ndiyo hizi kashfa tunazoshuhudia kila uchao. Si chama wala serikali waliojitokeza kutoa maelezo! Je, hapa hatujawa na serikali na chama tawala vya kihalifu?

Anayebishia hili ajiulize ni kwanini kumekuwa na kelele za ufisadi, lakini hakamatwi wala kutangazwa mtu? Je, hapa tunamuuliza mwizi amtaje mwizi? Nani atamkamata nani iwapo lao ni moja? Nani atamtangaza nani iwapo wote ni wahalifu?

Kuna malalamiko kuwa mkurugenzi mmoja Ikulu ni fisadi kutokana na jinsi alivyotumiwa kwenye mchakato wa kuelekea uchaguzi. Huyu anajulikana alivyotumia kalamu yake vibaya kuudanganya umma. Ajabu ya maajabu anaendeleza ufisadi wake huu na kulipwa pesa ya kodi ya wale aliowadanganya. Je, nchi haijawa ya hovyo?

Mwaka juzi tuliambiwa kuwa serikali ilikuwa na mpango wa kupunguza mashangingi baada ya vyombo vya habari kufichua uwepo wa magari mengi ya bei mbaya yasiyoendana na uwezo na uchumi wetu. Iulize serikali. Imefikia wapi kwenye mkakati huu? Sana sana utakuta imeongeza magari haya. Je, kwa kuwa na serikali inayosema hili na kesho ikajipinga, hatujawa nchi ya wasanii na matapeli?

Gazeti hili limeishaandika tahariri zaidi ya kumi likikumbushia ahadi ya rais kurejesha nyumba zetu zilizoporwa na serikali iliyotangulia. Sasa ni mwaka wa tatu tangu ahadi hii itolewe na hakuna kilichofanyika. Je, kwa kuwa na serikali na viongozi wasiofuatilia wanayosema nchi haijawa ya wasanii na matapeli na waganga njaa?

Leo tuna mgogoro wa kulanguliwa huduma ya umeme ambapo imegundulika kuwa pesa tunayolanguliwa inaishia kuwalipa kina Richmond na IPTL. Ajabu wananchi tunaumizwa tumeshindwa kuchukua hatua. Je, sisi si jamii ya matapeli na wasanii?

Kinacholea upuuzi huu ni ile hali ya kuwa na jamii ya watu vidokozi. Anaibiwa huku naye anakwenda kudokoa kule ilimradi liende. Niliwahi kuonya kuhusu jamii ya ‘pesa ya kula’. Tumekuwa wa hovyo kiasi cha hata salamu zetu kuwa za hovyo. Utamsikia mtu anasema naenda kubangaiza, akimaanisha anakwenda kazini. Anasema bila aibu anatafuta pesa ya kula. Je, ya kuolea, kustarehe, kusomea na kutibiwa ataitafuta lini?

Hapa ndipo hatari ya kuwa na jamii na taifa lenye malengo mafupi inapojitokeza. Huwezi ukaishi kutafuta pesa ya kula tu. Mbona kunguru wasio na akili wanaishi bila wasiwasi ilihali wewe mwanadamu unajigeuza hayawani wa kutumikia tumbo kiasi cha baadhi yetu kuanza kutumia utumbo kufikiri badala ya ubongo.

Ukiangalia malipo waliyopewa mafisadi kuanzia wa EPA hadi Richmond na mambo waliyofanya utaona ukweli wa ninalosema. Ni wa hovyo hawa. Wamepewa pesa ya hovyo wakafanya vitu vya hovyo na kuipeleka nchi kwa hovyo.

Hupenda kuwaita vyangudoa hawa. Hawana tofauti na vyangudoa ambao hujivua nguo na kuuweka peupe utupu wao ili wapate pesa ambayo hatima yake itaishia kuliwa.

Hata ukiangalia kashfa kama ANBEN, Fosnik, Tanpower ukalinganisha na uzito na thamani ya dhima waliyokuwa wamepewa wahusika, utagundua upogo huu. Nyerere anaheshimika na kuogopeka dunia nzima kiasi cha kuwaangusha walio hai akiwa marehemu kutokana na kutokuwa na malengo ya hovyo na mafupi kama ya sasa.

Hakuna kitu chenye thamani kama sifa njema ambayo ni bora kuliko hata uturi. Leo wavitaka vyote uchafu na uturi utaweza? Mfano, rais alitahadharishwa kuhusu mkewe kuwa na NGO kama za wake wa marais waliopita. Nani anajua wafadhili wake na kiasi cha fedha inazopokea na kutumia bila kukaguliwa kimahesabu. Rais amekuwa haoni jinsi EOTFL ilivyomchafua Mkapa? Hakika tumekuwa taifa la hovyo.



Source: Tanzania Daima Machi 13, 2008.

Stop dilly-dallying arrest EPA's thieves

IF anything, small droughts read revelations of nonsensical and suicidal deals that thieves behind economic profligacy by so-called thieves are returning the External-Payment-Account loots to the Bank of Tanzania.

It is said:they are doing it secretly, the mighty power-that-be, this should lead the central bank, is receiving the money returned silently! Surely, such action is shameful, to say the least.

It is a cardinal sin in the first place! Some are saying. But may I ask you folks: Do you want the power-that-be to burn their own fingers? I say nay, nobody is ready to kill his own kids.

One person has sarcastically said ’’ Under any law under the sun this is but bloody theft even if it is committed by the high and mighty. How can the power-that-be commit such a financial sacrilege so to speak? I have heard that they have suspended the chief architects of this scam. But they have not hauled them to court!

Today I am not saying much. After gulping some liquor I have the temerity to say: ’’What adds up to this abracadabra is the fact that even the names of the thieves behind this crime are being concealed? So too is the amount and the dates of return of the cash! Gosh!

"If this is the murky way we are doing things, time will come when the culprits will iron out things with their victims! If not they too will be suspended in lieu of being brought to book! This looks like jungle justice per excellence!’’

Who are those being concealed? One is tempted to ask: Are they a government within a government? JK told us point blank: His is a government purely made by him. No allies. No shareholders, even us, the stakeholders.’’

"If what JK said was right, and we have no reason to doubt him for, after all he is at the helm of our country. Then where does this returned loot come from? Was it hidden under various mattresses or pots, awaiting things to cool down before it was taken back to the bank in Tanzania or in off-shore banks?

Another Bongoman says ’’The braggarts behind the curtains are big men and women with big influence in the power-that-be circles. But let’s face it single-handedly: How long will this deceit last if at all we want to know everything?’’

Let me put it point blank. I am not supporting these EPA undertakings altogether. Phew! Stop dilly-dallying and arrest those who are returning our money soonest.’’

Today things are hotter. Bettie the liquor seller says: ’’Return our money. Those implicated must face the music along with forfeiture of their ill-gotten property. Because they have committed a sin.

Bettie, the liquor seller, keeps saying: ’’We still need Ballali, the ex-BoT governor, to face the music as well. We shall never stop making loud noises so that he lands in the cooler once proven guilty.’’

She adds point blank. ’’If I got it right, I remember. The president has been asking us to help him by producing the names of the corrupt fellows in our midst. Now those behind EPA scam are known, what else is the president waiting for?’’

As Bettie pauses to quaff a little bit, Vyombo adds: ’’Does he philosophically mean we should go and attack them wherever they are in our republic? It can’t be!’’

Such behaviour would only create chaos in our country that is famous for keeping law and order.

As our meeting was about to delve deeper into EPA’s looting, the police stormed in to arrest us for drinking bootleg liquor instead of pursuing EPA’s looters using techniques they learned from Scotland Yard or the Federal Bureau of Investigation!

Source: Thisday March 13, 2008

Wednesday, 12 March 2008

Go to Butiama and tell Mwalimu Nyerere


Many critics are wondering. Why? In a word, reasons for CCM to flock in Butiama. Some say: they’re in Butiama to be booted out by those that still love the founder of CCM, Mwl.JK Nyerere.

I, for one, I am saying: keep in on Folks. Go and tell Mwalimu how you are in the verge of finishing the job of rejuvenating all-he-fought-and-died-for pillars. Go and tell him as you give him the reasons. I know he’ll agree.


Go with you expensive oil guzzlers-Mashangingi. Go along with your business blossom friends who have been supporting the party he found. Go show him them. And don’t forget to remember to tell him. The biz people love the party too.


Before you go, make sure you invite the Mjasiriamali and his biz oriented wife of ANBEN. Don’t forget his son who also seems to inherit the blood of entrepreneurship-Nick of Fosnik.
Also when you go there, brief him about the nice job some of you did with regards to EPA or Economic Profligacy for Authorized-corsairs. Folks don’t ever forget. Tell him also how his best friend -he advised not to waste time running for the office- was unceremoniously booted out by the select committee.


Also do me a favor. Tell Mwl: that old man who wrongly thought; would wear his shoes in the party, proved to be a let down. His mvi meant nothing! He started blabbing like a mad person until recently he was told to retire and enjoy the money his wife makes at a Ubungo bus station. She owns a lucrative biz there thanks to ethics-less regime we are in.
If you can guys, tell him how some of you are competing in the fortune Magazine of Forbes. Mwalimu must know. Soon his party and country will produce a billionaire the size of Warren G Buffet Carlos Salem, Bill Gates etc.


So too, all so-called leadership ethics are now history. The so called party branches are no longer vital like mitandao or network.
Another thing you should not forget to brief Mwl. on is the whole issue of muafaka. Tell him please. The muafaka he thought would result into agreements between CUF and CCM meant to be inter alia individuals we see blossoming with those we used to think they’re their sworn enemies. Tell him. The other day I saw the man with bush like beads laughing heartily with his uncle- a firebrand sort of comedian guy.
Another thing, tell mwl. Nowadays it is ruxa for the whole family to run and hold high party positions regardless whether it is the family of president, chairman or else.
While he did not like to see his kids vying for top posts in the party, presently this is an in-thing. Woo-hoo!
Another crucial thing to tell Mwl., what was then regarded as metastasis with regard to the love and worship of money has currently mimed his people. No money, no power and power mean money or means of making money. In a nut shell tell him. Money is the means to the end.
Before I forget, tell Mwl please that his student he left in "the holy of the holy" defecated there. He made millions of dollars he loaned from the banks. He is currently among super rich Tanzanians tell him.
Lucubrate too that some tongue wagers wanted him brought to books. But the president said: such charges were nonsensical and a dangerous to the integrity of the nation. He said: big people should not be perturbed when they are enjoying their heavy pecks of retirement.
Let me wrap up. But I must remind you to tell Mwalimu: the many minerals he protected for the future is currently bringing billions of dollars. This has made our country to have super rich officials who know how to do business. These guys are sharp. They are ready to even follow the investor wherever he his be it London or Calgary or at sea. One of them, one time followed a Canadian investor in the hotel in London and sealed a deal just in the hotel.


The last thing, tell him. He was right. He said: when choosing a leader, we should not act as if we looking for a bride. Now we know this too well. Otherwise say hi to Mwl.
Tempus fugit, I thus have to call it a day.

Chiligati jichunguzeni msiweweseke na kutapatapa

Kwenye kitabu chao "The heart of the soul", Gary Zukav na Linda Francis wanasema "....safari ndefu katika maisha utakayofanya ni kutoka kichwani mwako hadi moyoni mwako" (Tafsiri yangu).
Katibu wa itikadi na uenezi wa Chama Cha Mapinduzi, Waziri na mbunge John Chiligati alikaririwa hivi karibuni akiupotosha umma kwa kudai wanasiasa wanapotosha umma na kutumia kashfa ya wizi katika akaunti ya madeni ya nje (EPA).
Aliendelea kudai kuwa wanafanya hivyo ili kumdhoofisha rais Jakaya Kikwete ambaye kimsingi anajidhoofisha mwenyewe!
Kinachotisha na kutisha ni ile hali ya Chiligati kuamua kupotosha huku akiona wenzie ndio wanapotosha! Alichofanya ni kama kumzuia mtu asivute sigara wewe ukavuta bangi!

Hebu angalia maneno yake:"Katika hali hii, CCM tunayo kila sababu ya kuamini kwamba kashfa ya EPA imeanza kutumiwa kwa malengo ya kisiasa, ya kudhoofisha kazi nzuri inayofanywa na rais katika kushughulikia ufisadi na mafisadi… na kumdhoofisha rais aonekane hajafanya jambo lolote la maana. Njama hizi siyo za kiungwana na ni mchezo mchafu," John Chiligati.

Hivi Chiligati anaishi Tanzania kweli? Je anajua anachosema na anaowaambia? Hata kama ni kutetea kitumbua, huku siyo bali kujivua nguo kiasi cha kuwafanya watu wenye akili kushuku hata uelewa wa huyu Bwana. Kama na rais Jakaya Kikwete na Chama chake, nao wataufakamia upuuzi huu, basi huku ni kufilisika alikowahi kuonya Marehemu Horrace Kolimba; aliyekuwa katibu mkuu wa chama hicho.

Chiligati anasema: kashfa ya EPA inatumika kutimiza malengo ya kisiasa. Ebo! Ukiishi kwa upanga utakufa kwa upanga. Kwani pesa iliyochotwa BoT kwenye fuko la EPA ilitumika kufanya nini zaidi ya kukamilisha malengo ya kisiasa ya Kikwete na chama chake? Kwao kuuibia umma na kufanikisha malengo yao kisiasa ni halali lakini haramu kusema :walifanya hivyo! Hiyo ndiyo kazi nzuri ya CCM na Kikwete anayotaka watanzania tujivunie na kushangilia kama yeye anayenufaika nayo?

Nani hajui kuwa CCM ni mtuhumiwa mkuu katika jinai hii ambapo kampuni lake la Deep Green Finance linatajwa sana? Yaani Chiligati bado hajui kuwa watanzania wanajua mchezo mzima na anayecheza mchezo mchafu na safi? Ajiulize kwanini serikali yenye kila zana na nyenzo za kupambana na uharifu imeshindwa kuwanasa wezi walioko nyuma ya EPA. Jibu ni rahisi. Hawakamatiki wezi wa EPA kwa sababu wao ndiyo wakamataji. Kama Chiligati atanipa sababu hata moja ya serikali na chama kusua sua na kushindwa ktk sakata la kuwakamata watuhumiwa wa EPA, niko tayari kuachana na kazi ya uchambuzi. Chiligati angekuwa anajua anachosema,angewalaumu hata wana-CCM kama akina Joseph Butiku wanaokemea kila uchao hadi kufikia kusema nchi sasa ina ombwe la uongozi na ukosefu wa watu wenye visheni na ithibati.

Yaani Chiligati anadhani watu bado ni mbumbumbu kiasi hiki! Hebu angalia maneno yake mengine:"Ni lazima wananchi wakatae njama na hila hizi zinazoendeshwa na baadhi ya wanasiasa wa vyama vya upinzani," alisisitiza Chiligati.
Upuuzi. Hivi akina Butiku nao ni wapinzani? Hata yeye Chiligati kama siyo tumbo, haamini anayosema. Huu ndio uoza na ufisadi mkubwa wa CCM-kuhadaana na kujihadaa.

Kunya anye kuku asingiziwe bata! Chiligati anasema wapinzani wanataka kumkatisha tamaa na kukwamisha kazi nzuri anayofanya Kikwete! Kazi gani nzuri? Kuachia fedha na raslimali vya umma vikiibiwa na mafisi kila uchao! Namtaka Chiligati anionyeshe kazi nzuri aliyofanya Kikwete, nitamuomba msamaha Kikwete hata yeye Chiligati tena ukurasa wa mbele.Wakati akifanya hivyo ajikumbushe ahadi alizotoa bosi wake zikafanya tumchafue.

Anasema CCM wanaamini kinachofanyika ni njama ya wanasiasa na vyama vyao kumchafua Kikwete! Hakuna aliyemchafua Kikwete kama Kikwete mwenyewe na chama chake na wapambe wake. Kikwete hana usafi hata chembe. Alichafuka zamani kiasi cha kunuka. Chiligati inabidi aukubali ukweli huu hata kama ni shubiri kumeza.

Kinachochekesha sana ni ile hali ya Chiligati eti kuonya wanasiasa waache mchezo huu mchafu. Anayepaswa kuonywa na kukemewa ni yeye Chiligati na chama chake kwa kuhadaa umma na kulinda uchafu. Kinachopaswa kufanywa na CCM na Kikwete hata Chiligati siyo kuonya wala kutishana bali kujisafisha haraka iwezekanavyo.Wana bahati wananchi hawajawatokea mitaani kudai haki zao zinazochezewa chini ya Chama kilichofilisika kwa kila namna.
Tumpe marejeo Chiligati. Anaweza kuueleza umma ni kwanini rais Kikwete hajawahi kukanusha wala kutolea maelezo ya shutuma kuwa ni fisadi mkubwa yaliyotolewa na wapinzani mwaka jana chini ya kinachojulikana kama List of Shame.

Si Kikwete peke yake. Hata CCM imekuwa ikizigeuza zile shutuma-- zinazoanza kuonekana kuwa kweli-- kuwa suala la kisiasa badala ya kisheria! Hivi Chiligati anaweza kunipa sababu za ni kwanini CCM imeshindwa hata kuwafukuza au kuwaadhibu hata wabunge wake na makada wake wanaokabiliwa na tuhuma chafu kama kughushi vyeti, kutoa rushwa, kuiba pesa ya umma. Hebu nimpe majina. Edward Lowassa, Nazir Karamagi, Ibrahim Msabaha, Rostam Aziz, Gray Mgonja na wengine ni makada wazuri wa CCM. Wameguswa wazi wazi kwenye kashfa ya Richmond hadi wakafukuzwa kwenye cabinet. Je CCM na Kikwete kama siyo washirika wao wamewachukulia hatua gani wahusika kichama?

Samuel Mchele Chitaliro (Busega-CCM), Gozibert Begumisa Blandes (Karagwe-CCM), Michael Lekule Laizer ( Longido-CCM) na Elisa David Mollel ( Arumeru Magharibi-CCM). Hawa wabunge pamoja na kubainika kwa jinai waliyotenda, bado wako bungeni tena wakilindwa na chama! Kinachofanyika ni kupiga dana dana ili muda uende wamalize ngwe zao au umma usahau. Kuna uchafu kama huu?

Makala hii haiwezi bila kumtaja mwenyekiti mstaafu wa chama, rais mstaafu, Benjamin Mkapa na mkewe na watoto hata marafiki wanaotuhumiwa kujipatia mabilioni ya shilingi kiharifu kwa kutumia ofisi ya rais. Wana makampuni. Ni ANBEN, Tanpower, na Fosnik kwa uchache. CCM ingekuwa na mwelekeo na udhu angalau ingewaonya hata kuwashughulikia. Ndiyo kila uchao wanampongeza na kuzidi kumlamba miguu! Chiligati tueleze CCM na Kikwete wamewachukulia hatua gani waharifu hawa wanaojificha nyuma ya madaraka? Kuna uchafu kama huu? Kuna ufisadi na jinai kama hii ndugu Chiligati? Yaani tunaanza kubariki na kukubali hata ufisadi wa kimawazo! Jamii iliyoharibikiwa ni ile ambayo hutumia tumbo kufikiri badala ya ubongo. Hii ni jamii ya hayawani wakiongozwa na kuku.

Tumalizie na kituko cha Chiligati na CCM yake. Eti wanasema mafisadi walaaniwe na kurejesha pesa waliyoiba EPA! Wakati kidole chao kimoja cha shahada kikiwasota mafisadi, vinne vyote vilivyobakia hata vya miguuni vinaielekea CCM na Kikwete na Chiligati. Ni mafisadi walaaniwe na kurejesha au mlaaniwe na mrejeshe? Naomba kutoa hoja nikiamini Chiligati na CCM hata Kikwete watanipa maelezo kama wanataka umma uwaelewe. Hakika darasa analoweza kufanya na kutoa Chiligati hata Kikwete na CCM ni safari ya kuanzia vichwani mwao hadi nyoyoni mwao.

Kenya watushangaa! Twahami kwao kwetu kukiungua

Juzi baada ya wakenya kumwagana damu wakiwagombea mafisadi wao, nilidhani nisingerejea Nairobi kutia stori na washikaji zangu kwenye kijiwe chetu maarufu mitaa ya Kimathi, Ghana, Rivaroli (River road) Ngala na mingineyo.

Nilikwenda kusuluhisha vijiwe vya huko baada ya kuchenjiana.Baada ya hali kutulia, nilijimwaga zangu Moa nikaingia Mombasa raha nikijifanya Mduruma. Nilichukua jina la Nyae Mduruma. Huyo zangu Mombasa sehemu za Miritini na Chuda!

Nimelazimika kuingia kwa njia hii ya mazabe kuogopa kuchukua pasi ya Tanzania. Maana tangu jeshi letu lilipowanyonga majambazi wa Kenya askari wa kule waliamua kutulipishia sisi kisasi utadhani sisi ndiyo tuliowatuma au kuwanyonga! Isitoshe pasi za bongo si mali kitu baada ya wasomali, waethiopia, wanyarwanda na warundi kuzichangamkia kuzamia zao majuu.

Pale Mombasa nilitia stori kidogo nikasikia malalamiko ya wapwani dhidi ya wabara na vita kwenye pori la Murungunipa huyo sikufurahishwa nikaamua kuingia zangu Nairobi au Nyairofi kama wenyewe wanavyopaita.

Zamu hii nilikuwa na washirika zangu akina Mureithi, Ndamu, Kinyanjui, Njema, Jadwong, Mukami, Boit na Vaite Kiraitu.Nikiwa natafuna miraa (mirungi). Huku ni halali.

Mara namuona Muthamaki Njema anatia guu. Ananiamukua. "Mu-TZ umekunjanga lini Kenya hii? Huongopi kuona tunanyongana!"

Akiwa anashangaa Mureithi anaingilia. "Wewe hjuangi wa-TZ. Hii iko akili mingi. Don’t you remember wamezoea vita ya kutengeneza marais ya nchi nyingine Afrika?"

Jadwong naona hakupendezwa na maongezi juu ya hili. Anaingilia. "Omera I like prezo (Rais) yenu. Amesaidia Kenya to reach to the agreement na Kibaki."

Kabla Jadwong hajaendelea, Ndamu anaingilia. "Wewe napenda prezzo ya TZ juu ya nini? Kama najua kutongorya (Kuongoza) bona ile conflict ya Zanzibar nashinda yeye? Aache mabo ya Kenya kwa Kenyans."

Kabla Ndamu hajamaliza,Mutiso anaingilia. "Mwana wa Kaneza nasikia kibeti (mke) ya Prezzo yenu najua biasara. Eti nauda NGO inamtengezea chapaa sana."

Mambo yamekuwa mambo. Boit anaingilia. "Your prezzo ni hypocrite. Mbona hakamati ile mafisadi tena wengi Indians? Bona kuna MTZ alini-tell kuwa iko sirika na ile wevi yote naibia TZ?. Nasema ile gavana ya central banki naiba na kwenda America. Sisi yetu najaribu nafuta yeye na kupeleka yeye kortini."Njuguna anaingilia. "

Boit sidaganye MTZ. Bona ile Kalenjin Kotut naiba na Moi naache yeye. Kitu moja nasapoti wewe. Prezzo yote wevi kama Moi."

Mukami anaingilia na kumuunga mkono Boit. "Hapa watu nataka kukwepa issues. Mimi haikoona tofauti ya prezzo ya TZ na Moi au Kenyatta. Moi alizoea kwenda Church na kupozi kama born again lakini wajua ni machafu gapi Moi nafanyia Kenya? Prezzo ya TZ ni politician. Yeye kama twilight girls wa Koinange street. Naweza tembea na bwana yoyote mradi chapaa."

Anageuka na kuniangalia na kuendelea. Washenzi wamezibuka hawana akili nzuri!"

Nasikia nyinyi iko nayo street naitwa Ohio. Yes. Politicians ni kama hao girls. Leo wale nakuwa napinga Kibaki kuogea na Raila iko bele kusema nataka reconcialiation!"

Mvaite Kiraitu anaingilia. "Hii kitu kawaida. Huoni Moi nakuwa rafiki na Kibaki. Hata nasikie prezzo ya TZ imefuta kesi yote ya former prezzo iliyoiba pesa mingi na bibi yake na watoto yake."

Kuona wamezidi kunishindilia naamua kuingilia kidogo. "Naona waheshimiwa mmepatia. Kwanza nakubaliana nanyi ni unafiki kusuluhisha mgogo wa nchi kubwa kama yenu tukashindwa wa visiwa vidogo tena karibu na nchi moja."

Kabla ya kuendelea naona Wakashohi anamnong’oneza Njoroge. Anasema. "Unasikia Swahili yake ilivyo poa?"Wakashohi anasema. "Swahili poa lakini English bovu."

"Goof not my friends. What is unique with English in the first place? Do you want puritans in English as if we are British. Even Britons sometimes, make mistake. That’s why they came up with common mistakes?"

niliamua kujibu mapigo kiasi cha kuwaacha hoi wasijue wamechokoza mtu anayeongea ung’eng’e wa malkia tena wa London.

Mureithi kaona tunavuka mipaka. Anaamua kuokoa jahazi. "Wajameni. Sisi iko dugu. Kwanza wote nateswa na politicians. Tanzania haiko na chapaa na Kenyans haikuo na land. Tanzania juzi nafukuza premier Kenyans na-contain Kibaki."

Kabla ya kuendelea na busara yake mara Kinyanjui anaingilia. "Eti capital city yenu haiko na jumba kubwa kama yetu Kenya? Nasikia Nyerere alikuwa kisema kwanini kweda London while Nairobi iko!""Pia nasikia Indians naiba pesa mingi TZ? Sisi Kenya politicians ndiyo naiba pesa mingi. Naona ile jumba refu ghorofa thalathini along Kenyatta avenue? Ile ni mali ya Githunguri. Ile mingine ni ya Kanyottu na mingine kule ni ya Waithaka Waititu."

Anageuka na kuniangalia. "Eti nyinyi politicians yenu naficha pesa yote ije? Kwanini nakuwa na tabia kama panya?" Alijigamba Njuguna.

Jadwong kasikia jina la Mwalimu. Naona anatabasamu. "Mimi napenda sana Nyerere. Ilikuwa friend ya Jadwong Oginga Odinga. Leo naongelea politicians fisi na fisadi. Nyerere na Oginga haikuiba mali ya wanaichi. Hata hakuacha na bibi yake wala watoto na mali mingi kama yetu hapa inaacha land sawa na province yote."" Zamani TZ likuwa naita sisi nyang’au. Leo iko na nyang’au mingi kuliko yetu hata kama nasuluhisha sisi.

Kijiwe hakina mbavu jinsi wanavyowachambua wanasiasa. Mei kiroho kinaniuma kuona mifano inatolewa kwa mtu wetu lakini nani anajali? Siku hizi hakuna cha kujuana bali kutimiza malengo kwa umma bwana.

Mukami anaamua kubadili mada baada ya kuona tunaanza kunyambuana ilhali wote ni walalahoi. Anasema. "Sisi Africans tuko na problems. Naangalia watu ya siasa nasahau watu ya dini. Bona haisemi Revered Muiru iliyogombania uprezzo na kuchaganya mafuta na maji? Bona naogopa kushakiza (kutoa changamoto) kwa raiaa iliyokubali kuuana kulida watu ya siasa chafu? Sisi Kenya na TZ napaswa raiaa kuugana na kutosha watu chafu yote."

Jaduong anaamuunga mkono. "Sisi raiaa iko na makosa kubwa. Leo nasherehekea coalition yetu kati ya ODM na PNU. Lakini hapana jali ile ya Ugunja!"

Nami namkusoa na kusema Unguja siyo Ugunja ya Mombasa.Anaendelea. "Mimi sisifu prezzo ya TZ. Kwanini nakuja okoa Kenya naacha nchi yake kwa moto?"

Mureithi kapata upenyo. Analonga. "Hii coalition siyo muzuri. Inaangalia personalities badala ya issues na nchi. Kama yenyewe naugana wapi naweka vyama nyingine ya opposition? Nao inyongane diyo ipewe powers?"

Kijiwe kikiwa ndiyo kinaanza kunoga mara karau (polisi) walitutokea wakitaka chapaa. Mie sikujivunga nilianza kuangusha ung’eng’e wakadhani ni Mjamaica hivyo hawakunitoa chapaa.

Baada ya mandata kuishia mara lilikuja gari la mpambe wa Raila likiwa linatoa matangazo juu ya mkutano wa usuluhishi pale Kamkunji stadium. Hivyo Kijiwe nacho kwa nyonde nyonde kilihamia baa kucheza mwomboko na mwihiguro kusherehekea ushindi wa Jadwong Raila Ajuma Oginga Odinga dhidi ya Muthamaki Mutongorya Stanley Emilio Githinji wa Moi mwana wa Othaya.

Mara wimbo ulianza kutumbuiza. Jambo? Jambo Bwana Kenya yetu hakuna matata. Wageni mwakaribishwa Kenya yetu hakuna matata.Nilikumbuka jinsi tulivyokaribisha wageni wa kihindi wakatutia kwenye matata ingawa leo tunasifiwa kusuluhisha ya wenzetu Kenya wakati Pemba imegeuka kuwa fupa lililomshinda chifu Emeka Anyauko na Commonwealth ya Malkia Elizabert mke wa Philip Mountabaten!

Ama kweli hakuna unafiki kama kuhami kwa mwenzio ilhali kwako kunateketea. Kama ni mapenzi basi ni ya mshumaa.Tukutane kijiwe kijacho. Mpayukaji toka Nairobi Kenya kulikoungua shoka ukabakia mpini alioudandia Kikwekwe.

Source: Tanzania Daima Machi 12, 2008.

Kenyans hailed for solving stalemate

The imbroglio Kenya was in meant a lot to the region and the world. I remember a friend --here in Canada—asking me what my take on it was. Atrociously, I told him that it meant a lot to the world. I pondered on how the economy and peace in the whole region would be negatively affected. Though I am not Kenyan, I am East African and any shame on an African country is for all Africans. I congratulate all Kenyans for taking a bold step to put behind their differences and envisage on the future.


It should however be noted that no more blood should be spilled again. A single drop of a citizen's blood suffices to cause grief, shame and concerns for the whole nation. He who is stung twice in the same hole is a fool. Kenyans should employ what happened as a lesson.


Currently in Kenya, a new nation is in the making. The supremos should not let this synergy and chance slip away thanks to "gonzo politics" and myopic politicking. Though we are jubilating over a new dawn in Kenya, we need to see to it that the newly born baby is not suffocated.


I have reasons for my worries: First, it is upon Kenyans to save Kenya. Neighbors can come to help if you are ready. But if you are not, nothing can work.

Second, reconciliation is what many African countries long for. The resilience and spirit of engaging in dialogue, at last, have saved the country that was cascading into anarchy. If there is a winner, it is none other than Kenyans who openheartedly and readily acclaimed the agreement to form a coalition government.


What happened is but forgone shall we aim at forging ahead. Kenyans have been living for over forty years without knowing who they truly are. Now we truly know each other. Let us match ahead thumbs up.

Another sine quo non is the formation of justice truth and reconciliation commission to come up with the recipes for averting overflowing back.


Important too is the need of changing the land policy in Kenya. It is not a pun: many Kenyans are landless. This makes them desperate and vulnerable to being used by protagonists of tawdry and turgid politics. Refer to the carnage by Mungiki which also needs to be addressed. Land policy should clearly state that every Kenyan deserves to own land. Tanzania, on the next door, is a good school as far as land policy is concerned.

When human beings have nothing to own, they tend to become suicidal and chaotic. Hither is where the whole issue of land reforms becomes thorny and contentious altogether.


Eradication of corruption is another issue. People implicated in embezzling should return the loot, to empower desperate citizenry.Kenyans would like to see all corrupt officials implicated before the court. How will the Kibaki-Raila regime effectively address this?


Another issue is the new constitution. The current constitution is indeed another heck for the nation. Any wino can come and use it to devour the nation. Here is where the need to establish a sufficient and self-running system is inevitable.

The agreement of coalition provides for and was entered by two parties. What of the rest? The new constitution can fill this lacuna.


What we are celebrating today came into being thanks to the efforts of individuals supported by hoi polloi. Looking at how difficult and cadaverous it has been, it is high time for the coalition government, among others; to see to it the new constitution is delivered urgently.

Kenya has somewhere to commence: the draft constitution that was suffocated by tawdry politics is still logical and around. Go back to Bomas in a new and good spirit of building the nation.


To Raila Odinga and Mwai Kibaki: Kenyans want their Kenya back in one piece. Don’t let them down. Why shouldn't the coalition regime work as transitional government preparing an election that will enable Kenyans to have a legal government?


I know. Under euphoria, many crucial points may be ignored. But again, politics like business is a tricky game that needs much more care than jubilation.

To cut the story short, I would suggest: Kenyans go back to searching for a new constitution. What happened showed them the need of having a new constitution and how the lack of it can send a country to purgatory.


What a dangerous stance to be in when the constitution of the country fails to address its problems! The citizenry is gaspingly filing behind their leaders in licking the wounds of post-election bulimia. Let them sashay as we give them their prize-peace and tranquility.


OFF THE CUFFS: There is one thing I don't understand. Why should such highly educated Kenyan society fall in the trap of tribal and lunatic politics? Analysts need to do something about this. If anything, there is a missing link in the menu of our education.Otherwise thanks folks for reaching this milestone.

By Nkwazi Mhango Mhango is a Tanzanian living in Canada. He is a Journalist, Teacher,Poet, Human Rights activist and member of the Writers' Alliance of New Foundland and Labrador (WANL)

Source The African Executive Magazine-Nairobi.

Monday, 10 March 2008

Hoseya kitoe. What are you waiting for?

Some people are mincing words. They fall short of telling the head of PCCB or Promoting and Condoning Corruption Body, Dr. Eddie Hoseya to pack and hit the road.

I wonder: what this chief suspect, among others, is waiting! Why should everything reminiscent to toto accountability and responsibility, wait for the select committee? How many committees are we to form to knock sense into the heads of some goons?

Folk , use your common sense to sense the embarrassment you are causing the nation even the president.

First of all, we’re tired of self-seekers who pose as hard workers. We know. In principle, these freebooters are but criminals in suits and high offices of the public.

Guy, didn’t you read the story of the wife of the King? Why if Mwl. Julius K Nyerere used to refer to it quite often? It was like this. When the wife of the King was suspected of being unfaithful in her marriage with the king, she did not keep mum like you. She mounted a defense that she was innocent. You know what? The King told the queen: for my wife even suspicions are themselves an offense let alone committing the alleged offense.


We saw many. We saw Dr. Ballaa of "Bunch of Thieves" self-deceiving as he averred that his morale was high whilst, in essence, he’d a stomach full of butterflies!

There came this guy fallen from grace recently, Eddie Luwasha. You know him. If you don’t, well, he is your name sake. Where is he despite being the best pal of the biggie of biggies? He clung unto premium. We formed a commission of Kyembeson that showed him the door. He is gone. He is waiting for being crucified legally shall Jackie understand what good governance really is.

Even my friend, Mulangira son of Mustapha Ka-damage was adamant when he was told to hit the road. Even Bangusilo Ibra M7ha became a stone when he was told the same. Where are these guys?

Guy, are you waiting for Jackie to cascade on you like an eagle? I insist point blank. Use your bloody common sense not bulimia and self-deception. Do you think the waliwa do not know what you did behind the curtains? Refer to your report exonerating your name sake whom we showed the door recently. Unang’ang’ania ofisi ni ya mama yako? if you think you loved to remain in that office why then did you involve yourself in dirty deeds? Being obscurantist does not pay you. It is not even an answer. If it does, indeed it is just the matter of time. You days are numbered.

Believe ye me son of so and so. Soon you’ll be booted out. Then you will head for before the Pilate to award you your reward.Your firm is stinking with corruption. Deny it. Can you truly declare your wealth? Thubutu yako?

Ask Ben son of Makapu the husband of Anna and the father to Nic what happened when he white-washed with his hocus pocus? He told us. He’d then had one Mkweche and ubavu wa dog in Chingaland. This is when he was ascending to powers.When he stood down, he left silently like hunger! I have already sent him my gospel.

Let me surmise Eddie. Park and jump into the water before we flash you under the bridge. All of your dirty linens are on the agora. You know it: we know it. PCCB, don’t mistake this with Prevention and Combating Corruption Bureau of Tanzania, is but a lame duck even a dirty goose. It is but a napkin every bed wetter can use.

Guy Devil with you in lieu of God bye you. Importantly, mark and hark my words as you hit the road now before we bundle and shove you out.

One last piece of mind. The real man stands alone and faces whatever consequences in lieu of pretending he does not comprehend. Hossie kitoe: timka umechemsha. What are you waiting for?

Thursday, 6 March 2008

Kijiwe na mauza uza ya Mkuu

Juzi baada ya Mkuu kuja na mvinyo wa zamani kwenye chupa mpya, na Kijiwe kimefanya mabadiliko ya uongozi. Hii ni baada ya waziri mkuu wa Kijiwe, Muathirika Mbwamwitu kugundulika kushirikiana na yule Kanji tuliyemnyuka siku zilizopita kuiba pesa ya Kijiwe na kununua kahawa mbovu.

Kwanza Kijiwe kilivyomsulubu mshirika wangu sina hamu. Yaani utadhani Bwana Yesu! Maana kabla ya kuzama jua walimchukua wakamleta mbele ya makutano wakamfungulia mashtaka ya ufisadi kwenye kijiwe. Wanakijwe walioonekana kumchukia kutokana na majivuno yake mara walihanikiza’ "Asulubiwe, atimuliwe,, adhalilishwe. Ndipo yule pilato aitwaye 666 akatoa amri askari wa Kijiwe wamshushe toka kwenye ukuu. Akashushwa toka kwenye ukuu huku mshirika wake wa bedroom akilia.

Ufisadi na mafisadi hawapo huko tu. Nasi kwenye Kijiwe tunao na hatuwalei, kuwalinda wala kuwaficha. Tunawapa disipilini kama kawa.


Wasomaji kwanza msihofu rais bado ni mimi Mpayuakaji Msemahovyo bingwa wa kucheka na kutabasamu. Mna habari, pamoja na kufanya badiliko hili, wanakijiwe wanazidi kunizodoa kuwa wanahisi nilishirikiana na Mbwamwitu? Eti wamekumbuka nilivyowatembezea takrima ya vikombe vya kahawa na kashata wakati hata kibarua sina! Hii ni wakati wa kunichagua.

Kijiwe kiliunda tume ya kuchunguza ujambazi huu chini ya mwanakijiwe maarufu kama Mwakapende ambaye kusema ukweli alimvua nguo Mbwamwitu sina hamu. Hata hivyo wanakijiwe wanasema wananihesabia siku. Wanataka nami nijiwajibishe kabla hawajanitolea uvivu! Walevi hawa hawana adabu kabisa. Wamelewa kama mimi.

Pamoja na kumsimamisha ulaji Mbwamwitu, niseme ukweli sina sura mpya za watu wanaofaa kutumika kwenye serikali mpya ya Kijiwe.

Kwa mfano yupo huyu Enderea Chenga. Kijamaa kijizi sina hamu. Eti nilipokipendekeza kiendelee kuwa kwenye baraza la Kijiwe nusu watu wazimie kwa mstuko. Si ndipo bomu liliponilipukia kumbe letu moja!

Mie nilikuwa nimewazidi kete kweli kweli. Niliamua nimtoe sadaka Mbwamwitu ili mambo yaishe kumbe naota! Mungu mwenyewe ndiye ataninusuru na balaa hili ambalo nikiri lilisababishwa na upofu, tamaa ya ukuu, na usanii.

Tofauti na Mkuu wa sehemu sehemu ambaye wanakaya wake wanaonekana kuuingia mkenge wake, wangu wameshupaa kiasi cha pressure ya shinikizo la damu kunipanda. Mara nihisi BP.Mara SHELL. Na hata Caltex!

Lazima kwanza nikiri. Mzee Ndomo ambaye wanakijiwe walizoea kumuita Kingungo Mwehu kutokana na uzee na kupayuka hovyo hovyo, Mzee Maneno maarufu kama Mramba kashata na wengine waliozoea kuitwa wanasesere wangu au vinyago vya mpapure nimewapiga chini ili kuwazuga wanakijiwe.

Kwanza niseme tena kwa sauti ya chini ili wanakijiwe wasisikie. Nilichofanya ni kuwapuga lakini tunajuana nyuma ya pazia. Si unajua watoto wa Bongo!



Kuna mpango mwingine mchafu unaendeshwa na baadhi ya wanakijiwe. Eti wanataka nivunje chama changu cha UNM au Ulaji, Ngonjera na Mapozi. Eti wamekibatiza jina la Ufisadi, Ngonjera na Madhambi! Hawana adabu kabisa. Si juzi nilimsikia mbea mmoja eti naye mwandishi wa habari. Anasema Kijiwe chetu ni CCM yaani Chui, chatu na Mafisi! Halafu anasema eti kitendo changu cha kumtoa sadaka Mbwamwitu ni sawa na kumsulubisha Yuda mbele ya Lusifa akichekacheka na kuwa hakimu! Mshenzi mkubwa. Alitaka nimtoe kafara mshirika wangu wa BD! Yaani nimtoe yeye nijiache kwenye baridi! Thubutu yako!

Hawa wanadhani bila chama Kijiwe kitaongozeka? Mbona nasikia akina Msomi, Mgosi Machungi na Makengeza eti nao wana vyama vyao vya mfukoni. Mbona wao nao wanawaburuza wanachama wao? Sijawahi kusikia wamewaita kuwaelezea wanavyotumia ruzuku tunayowapa kutokana na kuuza kahawa?

Kwanza najua siwezi kuangushwa na watu wenye njaa kama wao. Juzi walinikuna saaana. Eti Mbwamwitu alipopatikana na hatia yake kiasi cha kudondoka, badala ya kushinikiza wote tuwajibike, wakawa wanashabikia nani nitamtema na nani nitamrudisha! Hivi hawajui kuwa Kambale wote wana masharubu! Hawajui kuwa hata anayeonekana kusimama aliishaanguka zamani?

Mie baada ya kuona wananiandama nilitia mkwara: atakayeendelea kuchonga nawanyang’anya malipo ya kahawa za bure na nauli za dala dala wanazopewa na Kijiwe.

Kwanza niliwapiga mkwara kuwa tangu sasa wachague kuhudhuria vikao vya Kijiwe au wafanye umachinga wa kuuza chupi na pipi mikononi.


Mijitu mingine eti inataka nitangaze mali zangu na watu wangu! Yaani inaniona mie juha nijivue nguo mwenyewe! Nasema sitangazi na atakayeendelea kushikilia hili naziba masikio tuone itakuwaje.

Kwanza mali ya umma wa wanakijiwe inawahusu nini? Hivi hii minoko haijui mali ya umma ni ya kuuma tena kwa uma tena ukishirikiana na umma wa washikaji wako hata watoto wako? Mbona yenyewe inawaibia washirika wao wa bedroom? We ngoja tu. Nitaiuliza hii mizabazabina inapopata uchache wa kupatia moja joto na moja baridi au ya kuzipa nyumba ndogo zao?

Lakini mijamaa ina hoja. Kama siyo nayo kuridhika na usanii wangu, ina kila sababu ya kunipiga chini. Ila walevi nawajua. Watashikia bango jambo. Baada ya muda kila mlevi anajichimbia kwenye upuuzi na umachinga wake Mkuu wa Kijiwe nazidi kutesa.

Tokana na hawa makenge kustukia dili la kununua kahawa mbovu la Mbwamwitu, inabidi nijiandae kufunika lile dili jingine la kulangua kashata na kuiba pesa kwenye akiba ya Kijiwe.

Mungu naapa wakistukia hili nimekwisha. Maana tuliponyoa njuluku nyingi. Na wangejua kuwa Kijiwe sasa hivi ni maskini wa kutupa! Ee Mungu, sijui siku wakijua itakuwaje? Kwa vile muda wa kuwa Mkuu wa Kijiwe umebakia kidogo, nitazidi kujipanga na kuwapanga vizuri angalau nimalize ngwe hii salama.

Kuna hili la kushikilia eti washikaji zangu pamoja na Mbwamwitu tuwashitaki! Mwe! Nao wakichoka ubangusilo wakaamua kunitaja itakuwaje? Hapa lazima niwapige dana dana hadi wasahau au nimalize ngwe yangu niishie na mishiko yangu. Ila nayo hii choo siku hizi. Maana anaweza kuja nirithi fyatu akanifanyia kweli.

Sasa hivi ninawabana akina Kanji na Mbwa mwitu na mipapure yao warudishe njuluku za kijiwe kisiri siri. Wapo machizi wanasema huu nao ni wizi. Kwanini warejeshe bila kwenda kwa pilato?

Hawajui tuliponyoa pamoja na isitoshe wanaorudisha siyo sisi wazito bali wale vidagaa wepesi ambao tuliwashikisha kimisheni kufanikisha misheni zetu. Hata Mbwa mwitu kwa taarifa yenu hajaondoka. Ameondoka ofisini lakini ulaji kama kawa. Si unajua katiba feki viraka ya Kijiwe. Unaibia Kijiwe halafu unamwagiwa mamilioni ya Kijiwe kwa kustaafu kuwaibia. Ukiugua na mshirika wako huna haja ya kutumia ile pesa uliyowaponyoa. Kijiwe tena kinawaibia walevi na kukugharimia hata kupima mafua kwenye hospitali aghali. Sisi hatulazwi watatu kule Mwanamanyala na Kemete wala Ilaila. Upo hapo? Walevi ndiyo waliwao.


Kuna kamchezo kengine nimeanzisha. Nako ni kujifanya nawasikiliza walevi ilhali nawadharau na kuwapuuzia. Wanasema hata kuandika mengi. Mie natabasamu na kucheka cheka hata kutoa makaripio kwa wenzangu. Lakini vitendo usiniulize. Mie sikuchaguliwa kutenda bali kuhomoa. Wao walikula takrima yangu nasi tunakula mali zao na kunywa jasho na damu yao. upo hapo mlevi? Acha ulevi tutawamaliza.

We simba we. Unaninyemelea eti unile kama ninavyowala wanakijiwe!

Aaa kumbe naota!

Source: Tanzania Daima Machi 5, 2008.

Tuesday, 4 March 2008

Kwa utawala kama huu uchumi kukua ni ndoto

NCHINI China kuna mikakati na mchakato vya kweli vya kupambana na ubadhirifu na wizi wa pesa za umma. Matumizi mabaya ya ofisi za umma hayakubaliki wala kuvumilika. Kila mtu anamchunguza mwenzake kama ilivyokuwa wakati wa utawala wa awamu ya kwanza.

Kwa waliokuwa wakati wa utawala wa awamu ya kwanza watakuwa mashahidi kuwa kuwapo kwa nia na vitendo vya dhati kuzuia ubadhirifu na wizi wa mali za umma, Tanzania ilikuwa ni miongoni mwa nchi chache za kiafrika zilizoweza kutoa huduma za jamii bure kuanzia elimu, tiba na hata mikopo kwa vyama vya ushirika. Tanzania ilipaa kwenye huduma za jamii hadi kufikia kutoa elimu hata kwa watu wazima chini ya falsafa ya “Kisome chenye manufaa”

Ikumbukwe kuwa wakati ule madini kama tanzanite,migodi mipya ya Bulyanhulu, Geita, Kahama na mingine haikuwapo. Wakati ule hapakuwa na gesi ya Songo songo wala sangara wa ziwa Nyanza. Wakati ule hapakuwa na uwekezaji wa aina yoyote toka nje. Lakini pamoja na kutokuwapo haya, tuliweza kupata elimu na tiba bure.

Kwa upande wa pili, wakati ule hapakuwapo na utegemezi kwa wafadhili. Pia hapakuwa na ushufaa wa watawala kutumia magari kama mashangingi ya VX. Badala yake kulikuwa na Land Rover na Volkswagen. Nakumbuka kuna mbunge mmoja kwenye mwishoni mwa miaka ya 1970 alikuwa akitumia Volkswagen tuliyoibatiza mgongo wa chura.

Pia wakati ule hapakuwapo na tabia ya viongozi kupata mishahara zaidi ya mmoja. Badala yake kulikuwa na miiko ya uongozi ambayo kwa sasa imezikwa kutokana na watawala kupenda ukuu,makuu na kujiingiza kwenye jinai zote zinazoonyesha uroho na roho mbaya.

Nchini China kumeanzishwa utaratibu wa aina yake. Huu ni utaratibu wa kupiga marufuku kwa mtumishi au kiongozi wa umma kuwa na nyumba ndogo. Hii ilifikiwa baada ya kugundulika kuwa watu wengi waliokuwa wakifanya ubadhilifu wana utitiri wa nyumba ndogo unaowafanya waibe ili kuuridhisha.

Je, sisi kwetu hatunao watu kama hawa ambao wanafikia hata kuhonga vyeo na nyadhifa? Mimi sijui. Chunguza viongozi wetu waliomo maofisini uangalie uwezo wao kwa kuongoza na jinsi walivyofikia hapo hata bila sifa. Hapa achia mbali kesi za Dodoma za kupeana talaka.

Tukirejea China, kwa mujibu wa gazeti la ‘The Times’, kesi maarufu ya Lin Longfei katibu wa zamani wa chama cha Kikomunisti kwenye jimbo la Fujian ndiyo chanzo cha falsafa hii mpya dhidi ya ubadhilifu na nyumba ndogo.

Lin aliwakaribisha vimada wake wote 22 kwenye hafla na kuwapa zawadi kila mmoja kulingana na alivyotaka. Mwaka 2004 Lin alihukumiwa kunyongwa kutokana na kosa la ubadhirifu. Wakati China wananyonga sisi tunaambizana “Muache fulani ni mwenzetu”!

Nchi jirani ya Zambia, ambayo Rais wake wa zamani, Fredrick Chiluba, alipatikana hivi karibuni na hatia ya kuibia umma jumla ya paundi za Kiingereza milioni 23, nayo ina vituko vyake.

Kwani iligundulika kuwa Chiluba, mpenda makuu, alikuwa akitumia jumla ya paundi 600,000 (karibu zaidi ya shilingi milioni 170), kwa mwaka kununulia mavazi ilhali wananchi wake wakifa kwa utapiamlo na njaa. Chiluba aliweza kujinunulia masuti na majaketi yapatayo 206 kutoka kwa wanamitindo kwa ‘bei mbaya’ Ulaya na mashati 240 kwa kutumia pesa ya walipa kodi maskini wa Zambia!

Tukirejea kwenye suala zima la uchumi, imegundulika kuwa pamoja na chumi nyingi za nchi maskini hasa barani Afrika kuwa hoi, wezi waliomo madarakani hufanikiwa kutokabiliwa na shinikizo la wananchi kuachia madaraka.

Sababu zilizo wazi ni kwamba kuwepo kwa wananchi waishio nje ya afrika kumesababisha wezi hawa kupeta. Kwani ukiunganisha na pesa ya misaada toka kwa nchi fadhili, wananchi walioko nje ya Afrika huingiza pesa nyingi barani afrika kuliko hata wakati mwingine pesa inayoingizwa na wafadhili.

Pesa hii ambayo hutumwa na watu binafsi kwa familia zao, imesaidia sana kuwapumbaza wananchi kiasi cha kutosimama na kukabiliana na wezi walioko maofisini.

Hivyo kuna baadhi ya nchi kama Ethiopia ambayo wananchi wake wengi wamegeuka kuwa kero kwa usalama wa nchi yetu kutokana na kuingia bila hati halali, huwamotisha wananchi wake kukimbilia nchi za nje hasa ulaya na Marekani ili baadaye watume pesa nyumbani kwa ndugu zao na ndugu zao wapumbae wasidai kuubadilisha utawala mchafu.

Pia imegundulika kuwa NGO na serikali barani Afrika ndiyo asasi zinazotumia pesa nyingi kuliko wananchi. Maana NGO zimebadilika. Badala ya kuwa taasisi zisizo za kiserikali za kuwatumikia wananchi maskini zimegeuka kuwa taasisi zisizo za kiserikali za kuwatumia wananchi kama serikali.

Hivyo tukubaliane kuwa pamoja na kupigia kelele matumizi machaufu ya watawala wetu hasa kwenye magari na majumba ya thamani na ziara za mara kwa mara ughaibuni, tusisahu kuwa hivi tunavyoona ni cha mtoto.

Kuna huu upande wa Chiluba uliojificha. Hebu tazama karibu yako. Je rais au mkuu wa wilaya au mkoa wako anatinga kwenye suti kiasi gani ili kuendana na hadhi ya shangingi kama alivyowahi kusema mpumbavu mmoja aliyesoma akakosa kuelimika.

Mtazame mumewe au mkewe anatinga kwenye viwalo vya bei gani. Watazame wabunge wenu wanavaa na kula vipi? Upuuzi wote huu unatokana na pesa ya mlipa kodi maskini na kapuku wa nchi ombaomba! Je hii siyo laana na roho mbaya?


Je pesa inayoharibiwa na mafisadi aina ya Chiluba ingeweza kujenga mashule na hospitali ngapi?


Je tunao akina Lin wangapi nchini mwetu? Je hawapo? Hapa kweli kuna uchumi kukua? China ni nchi yenye uchumi unaokua kwa kiwango cha ajabu duniani. Uchumi wa China kwa miaka zaidi kumi umekuwa ukikua kwa asilimia zaidi ya kumi! Haijawahi kufikiwa na nchi yoyote. Na karibuni China inaweza kuipindua Marekani kwenye nguvu za kiuchumi. Maana tangu mwaka jana China imekuwa ndiyo nchi inayonunua bidhaa nyingi duniani nafasi iliyokuwa ikishikiliwa na Marekani kwa muda mrefu.

Je, wamefikaje hapo? Ni pamoja na kufanya kazi kwa bidii na kupambana na ubadhilifu vilivyo badala ya ngonjera na nifaki. China haitegemei wafadhili pamoja na kuwa na idadi kubwa ya watu duniani. Inachukia uombaomba na utegemezi wa aina yoyote.

Wachina wametumia watu wao na rasilimali zao kufikia hapo walipo.

Nasi tukitaka kufufua na kukuza uchumi wetu lazima tukubali kuchukua hatua za kweli na madhubuti za kupambana na ubadhirifu kuanzia kwa viongozi wa juu badala ya kusafishana kwa kutumia akina Takukuru.

Tusimwamini mtu hata awe rais na tuweke sheria kali kwa watakaopatikana na hatia za ubadhilifu badala ya kuunda tume za kusafishana.



Source: Tanzania Daima Machi 4, 2008.

Monday, 3 March 2008

Mawazo ya Ole Naiko ni ya hatari kwa taifa


GAZETI la Thisday la Februari 26, 2008 lilichapisha malalamiko ya Mkurugenzi wa Taasisi ya Uwekezaji (Tanzania Investment Centre), Emmanuel ole Naiko akidai kuwa kuanguka kwa Edward Lowassa ni mwendelezo wa usafishaji wa kikabila la Wamasai wa Monduli!

Asubuhi ya siku iliyofuata kwenye maoni ya mhariri, Gazeti la Thisday lilimkosoa Ole Naiko kwa msimamo na imani yake ya kikabila.

Kwa mtu anayejua siri ya utangamano na mshikamano wa Tanzania licha ya kushangaa na kusikitika, anaona kama anachokozwa yeye na taifa lake. Hakuna nchi inayojivunia mshikamano usioangalia makabila kama Tanzania katika Afrika.

Ingawa ukabila upo Tanzania, ni kwa kiwango cha chini na wa chini chini ikilinganishwa na nchi kama Kenya, Nigeria, Rwanda, Uganda na nchi nyingine.

Kwanza inashangaza, Ole Naiko kama amefikiria kabla ya kurusha makombora yake yanayomvua nguo na kujenga wasi wasi juu ya uelewa hata elimu yake!

Kwanini Wamasai, tena wa Monduli waanze kusafishwa leo kutoka madarakani na si jana? Mbona wakati Lowassa akiteuliwa tena dhidi ya kelele za kupinga uteuzi wake wa kuwa waziri mkuu, Ole Naiko hakujitokeza kukosoa mfumo mbovu anaoanza kuuona leo tunapoanza kuwaandama mafisadi?

Mbona tulimkubali na kumpenda shujaa Edward Sokoine ambaye kimsingi pengo lake ndilo lililowaibua kina Lowassa?

Na je, tukianza kufuatilia makabila ya watu, hao anaowatetea watanusurika? Mbona kuna uvumi kuwa mtu wake si Mmasai bali Mmeru aliyehamia?

Mawazo haya ya kikabila licha ya kuwa ya kijima, ni hatari kwa taifa ambalo kwa miongo zaidi ya mitano limekuwa likijitahidi kupambana na hisia za ukabila, ujimbo, udini na hali ya kipato cha mtu.

Kwanini Watanzania waanze kuwapiga vita Wamasai, ilhali wanaweza kuwavumilia hata Wahindi ambao wamekuwa kila mara wakihusishwa na kashfa karibu zote zihusuzo mabilioni ya wizi wa pesa ya umma?

Mbona wamewavumilia watu hawa wabaguzi wasiochanganyikana nasi, si kwa ndoa wala dini? Ole Naiko angetafuta sababu nyingine lakini si ukabila wala chuki dhidi ya Wamasai.

Isitoshe, Ole Naiko si msemaji wa Wamasai. Hivyo kama ana ndoto za kuibua chuki miongoni mwa Watanzania aonywe haraka na akiendelea ashughulikiwe. Huu nao ni ufisadi wa kikabila ambao kwa sasa unaitafuna nchi jirani ya Kenya, ambapo Rais wa sasa Mwai Kibaki anaonekana kuendelea kuwa madarakani kwa turufu ya ukabila pogo.

Kwanini Ole Naiko anataka kushabikia dhuluma na hatari inayozidi kutugharimu hapo jirani Kenya?

Au haoni rais ambaye ni mwenyekiti wa AU anavyohangaika kila uchao kusuluhisha mgogoro utokanao na hisia za ukabila uliompa kiburi Kibaki akaiba kura?

Ingawa Tanzania inanuka, hainuki ukabila zaidi ya ufisadi. Hata wezi wetu wanaotuhangaisha kila uchao, ukiwaangalia ni kutoka makabila yote na dini zote na maeneo yote ya Jamhuri.

Hivyo hoja ya ukabila na usafishaji wa Wamasai ni mfu na uchwara. Pia hoja hii inaweza kujengwa na kuaminiwa na mtu aliyefilisika kimawazo na kimsimamo, ukiachia mbali kuwa na mashiko kwa namna yoyote.

Ole Naiko, kwanini leo anajitokeza kuwa msemaji wa Lowassa ambaye hata kwenye utetezi wake kwa wapiga kura wake wa Monduli hakulitaja hili zaidi ya kudai waliomsulubu walikuwa wanataka cheo chake cha uwaziri mkuu, ingawa na hoja hii nayo ni uchwara na mfu?

Mbona Lowassa alisema: aliponzwa na wasaidizi wake, hasa Ibrahim Msabaha kwa kumpa taarifa za uongo, ingawa nayo hoja hii haina mashiko?

Je, kati ya Lowassa na Ole Naiko, nani anasema ukweli? Je, nani kamtuma Ole Naiko kumsemea Lowassa? Je, Ole Naiko anataka kutupandikizia suala jingine zito ili lituvuruge na tuache kuwaandama kina Richmonduli? Kama amelenga hili amenoa sana. Watanzania wa sasa si wale wa mwaka 47, wa kupakia kila uchafu kutoka kwa watu wachafu.

Ni nini kinamsukuma Ole Naiko kutoa madai ya ovyo na hatari kama haya? Nadhani anapaswa kuchunguzwa hata jinsi alivyofika hapo alipo.

Kwa nafasi yake ya kuwahudumia Watanzania wote kama Mkurugenzi wa Kituo cha Uwekezaji, madai yake yanamvua uhalali wa kuendelea kuwa mkurugenzi.

Leo akiguswa kwa mfano Mkurugenzi wa Tume ya Kuchunguza na Kuzuia Rushwa (TAKUKURU), Edward Hosea, kutokana na alivyopindisha ukweli kwa sababu azijuazo alipoitetea Richmond, watu wa kabila lake nao waje na upuuzi kuwa anaonewa kutokana na kabila lake? Mbona alipoteuliwa hakuna aliyejitokeza kulalamika kabila lake linapendelewa?

Kama kuna mtu wa kumlaumu kutokana na anguko la Lowassa, wa kwanza ni Lowassa mwenyewe kwa kutokuwa makini na mwaminifu kwa umma.

Na wa pili ni mfumo mchafu wa kujuana na kulipana fadhila uliomuwezesha Lowassa hata Ole Naiko kufikia walipofikia kwa bahati mbaya kwa umma wanaojaribu kuuhujumu kwa kuzusha madai ya kipuuzi ya ukabila.

Tanzania inaelekea kubaya kama watu wa kariba ya Ole Naiko wanaweza kuja na madai ya kitoto kama haya. Hawa hawana tofauti na watabiri na wahubiri wanaohongwa na muathirika wamtetee kuwa atarudi kuongoza kama alivyofanya Rais wa Awamu ya Pili, Ali Hassan Mwinyi, wasijue kufanya hivyo ni kumdhalilisha Mwinyi na kupoteza muda.

Wanasahau kuwa mazingira ya sakata la kujiuzulu Mwinyi ni tofauti kabisa na kuachia ngazi kwa Lowassa.

Asiyekubali kushindwa si mshindani. Lowassa akubali ameanguka na hatarudi kama anavyoaminishwa na watabiri wake. Isitoshe Tanzania inao vijana wengi safi wanaoweza kuongoza nchi, si lazima awe Lowassa.

Kuna haja ya kumsaidia na kumuelimisha Ole Naiko na wale wote wenye mawazo kama yake, kama wanataka kumsaidia Lowassa basi wamwambie aeleze ukweli kuhusiana na madai ya Richmond.

Na si hayo tu. Ajibu hata tuhuma zilizomuathiri kwa Watanzania zilizotolewa na marehemu Baba wa Taifa Mwalimu Julius Nyerere, kuwa alikuwa na utajiri mkubwa alioupata kwa kujilimbikizia mali ambazo hawezi kuzitolea maelezo.

Hivi kweli Wamasai wangekuwa wanapigwa vita, Ole Naiko, angekuwa bado ofisini? Au amehisi kuna uwezekano wa kutimuliwa na sasa anaanza ‘ku-preempt’ ukweli huu?

Je, Ole Naiko anataka kujifichua kama mshirika mkuu wa Lowassa? Maana hata yeye kama Hosea, taasisi yake iliguswa na jinsi ilivyotoa upendeleo kwa Richmond? Je, ni kwanini walifanya hivyo? Je, ni kwa maelekezo ya Lowassa anayetetewa sasa na Ole Naiko? Kuna kitu hapa, si bure.

Tuhitimishe kwa kumshauri Ole Naiko asiendelee na madai yake. Kwani licha ya kumtia aibu, ni hatari kwake na taifa kwa ujumla.

Na ifahamike: kama ni mkakati wa kutaka kujijenga upya, basi umefeli hata kabla ya kuanza.

Maana bila ya kujibu tuhuma kuanzia zile zilizotolewa na Nyerere hadi hizi za kamati teule ya Bunge, kurudi kwa Lowassa ni ndoto.

Source: Tanzania Daima Machi 2, 2008.

Lowassa kujilinganisha na Mwinyi ni kumdhalilisha

JAPO tumekuwa na mazoea ya kipuuzi ya kuwaamini waganga njaa tunaowapa vyeo vikubwa kama mtabiri maarufu au dokta fulani wakati hata darasa la saba walimaliza kwa taabu, tusifanye kosa kuruhusu wachumia tumbo hawa watuelekeze la kufanya tunapokuwa na matatizo makubwa ya kitaifa.

Juzi, nilishangaa kuona kauli babaishi na okotezi za anayeitwa mtabiri mkuu Afrika Mashariki na Kati, Sheikh Yahaya Hussein, kuhusu kuja kurejea tena kwa Edward Lowassa kwenye hatamu za uongozi!

Kwanza siamini utabiri, hasa unaofanywa na binadamu. Nieleze wazi kabisa kuwa hakuna binadamu chini ya jua anayeweza kutabiri kitu chochote. Hata watabiri wa hali ya hewa huwa wanatumia neno ‘approximately’, ‘likely’ na kadhalika. Maana hawana uhakika na wanachotabiri.

Kwa mtu mwenye kujikumbusha matukio, atakubaliana nami kuwa kipindi fulani Sheikh Yahaya Hussein aliteuliwa na Mufti wa zamani, Sheikh Mkuu Hemedi bin Jumaa, ambaye sasa ni marehemu, kuwa Mwenyekiti wa Idara ya Habari ya Bakwata.

Baada ya kuteuliwa akiwa amekuwa na mkwaruzano na Bakwata kwa muda mrefu, Hussein alifurahi na kuamua kumtumikia hasimu wake aliyedhani kageuka rafiki.

Baada ya muda Mufti alimtimua Sheikh Yahaya. Mie binafsi nilipata bahati ya kwenda kumhoji. Nilimpa sifa yake aipendayo ya mtabiri maarufu Afrika Mashariki na Kati. Alifurahi sana hata kunisifia.

Nilipomgeuzia kibao juu ya ni kwanini kama yeye kweli ni mtabiri maarufu Afrika Mashariki na Kati, alishindwa kutabiri kuwa Sheikh Mkuu angemtimua, aliishia kunimwagia mvua ya matusi, nami nikaamua kuaga toka kwenye mkutano huo baada ya kupata nilichokuwa nataka kukipata.

Tukirejea kwenye mada ya leo kuwa Waziri Mkuu wa zamani, Edward Lowassa alikaririwa hivi karibuni na vyombo vya habari akijilisha pepo kwa kujilinganisha na Rais mstaafu wa Awamu ya Pili, Ali Hassan Mwinyi, akiwa na maana ya kujenga picha kuwa kuna siku atarudi, licha ya kumdhalilisha Mwinyi, asahau.

Wakati Mwinyi akiwajibika kwa makosa ya mauaji huko Kanda ya Ziwa, ilijulikana kuwa yalifanywa na wengine chini ya wizara yake. Pia ifahamike kuwa, Mwinyi hakuwa na tuhuma yoyote ya ufisadi zaidi ya kuwajibika kutokana na makosa yaliyofanywa na watu wa wizara yake.

Hivyo, muda na mazingira ya kujiuzulu kwa Mwinyi ni tofauti kabisa. Kwanza Mwinyi hakujiuzulu baada ya kutajwa katika kashfa kama ilivyokuwa kwa Lowassa.

Pia kuibuka upya kwa Mwinyi hakukuchangiwa na watabiri kama Lowassa anavyoanza kutabiriwa sasa kuwa kuna siku ataibuka na kuwa kiongozi tena. Hawezi kwa kuzingatia uzito wa yaliyomsababishia kuachia ngazi. Na si hilo tu, hata yaliyokuwa yamesemwa na gwiji wa siasa za nchi hii, Mwl. Julius Kambarage Nyerere.

Japo Lowassa kama binadamu yeyote ana haki ya kujitetea, njia anazotumia za kuongopa si sahihi na hatafika wala kufanikiwa.

Kwa mfano Mwl. Nyerere alimrushia kombora miaka zaidi ya kumi iliyopita kuwa alikuwa kajilimbikizia mali nyingi. Hadi leo hajawahi kujibu tuhuma hizi wala kuweka wazi mali zake!

Hata ukiangalia kashfa iliyomuangusha inahusiana na hizo hizo mali. Hapa tunataka kumdanganya na kumpumbaza nani?

Anachopaswa kuelewa na kukubali ni kujilaumu kwa matendo na historia yake.

Pili, kuelewa kuwa mazingira ya wakati ule wa kina Mwiniyi ni tofauti kabisa na sasa. Pia aelewe kuwa jani kudondoka toka kwenye shina na kurejea si rahisi abadan.

Ndiyo anapaswa aelewe watabiri ni waganga wa kienyeji ambao mara nyingi riziki zao hutegemea kuwadanganya watu, tena wenye matatizo kama yeye. Wanachoweza kumfanyia ni kula pesa yake na kumpa imani na matumaini, vitu visivyo na msaada huko tuendako.

Arejee watu wengi walivyoishia kuwa maskini baada ya pesa zao kuliwa na waganga hawa hawa waliowatoa pesa wakiwaaminisha kuwapa dawa za kupata utajiri wasiweze.

Watabiri wanaweza kutabiri lolote. Kama wangekuwa mahiri wa kutabiri Tsunami na majanga mengine yasingeteketeza watu.

Kimsingi anachoweza kujivunia Lowassa ni kumuokoa kwa muda rafiki yake Kikwete. Na kama anadhani anaweza kurejea kwa kuutumia ushawishi hasi kwa sasa na madaraka yaliyoko tafarani ya Kikwete atakuwa anakosea kabisa.

Hebu kwa mfano amuulize sheikh wake huyo mtabiri maarufu, ni nani atatawala baada ya Rais Kikwete? Hawezi kujua. Maana siasa za sasa si za kurithishana kama kule tulikotoka.

Mimi na wachambuzi wengine si watabiri. Tulionya kuwa CCM ikiendelea kujichimbia kwenye ufisadi na kukosa uongozi wenye visheni itaumia. Sasa iko wapi CCM? Hata kama bado inashika dola, inaliendesha kwa kusuasua na mizengwe vitu ambavyo tuendako vitaitokea puani kama ilivyotokea kwa KANU kule Kenya.

Kama Sheikh Yahaya mwaka 2002 angeulizwa na Daniel arap Moi juu ya ‘probability’ ya kushinda kwa mgombea wake, Uhuru Kenyatta asingesita kusema angeshinda ingawa matokeo hayakuwa hivyo.

Akina Adolf Hitler, Benito Musolini na Idi Amin waliteketeza wengi kwa kudanganywa na watabiri. Na isitoshe kuwategemea watabiri ni upofu na upogo visivyo vya kawaida. Maana watabiri ni wafanyabiashara ya kutafuta pesa kama wengine wote.

Kimsingi Lowassa anajitahidi kuzidi kujichanganya kiasi cha kuitia matatani serikali ya rafiki yake. Hebu angalia maneno yake aliyosema juzi juzi huko Monduli:

“Mimi sikuwa mtu wa kukaa ofisini na kupokea taarifa, bali nilikuwa nafuatilia kwa ukaribu na kwa umakini taarifa za watendaji wangu, ambao kuwaamini kwangu ndiko kulikoniponza.”

Lowassa hapa anadanganya. Angekuwa mfuatiliaji asingedanganywa kama anavyotaka tuamini. Wangemdanganya vipi wakati yeye ndiye alikuwa anawashinikiza kina bangusilo Ibrahim Msabaha waipe upendeleo Richmond?

Angalia uongo mwingine: “Baada ya kugundua kuna matatizo kwa watendaji wangu katika kulishughulikia suala la Richmond, niliamua kuachia ngazi kwa moyo mweupe bila kushinikizwa… nawaombeni wapiga kura wangu mnielewe hivyo.”

Kwa mtu anayejua kilichotokea, Lowassa kusema aliamua kuachia ngazi ni uongo wa mchana. Alifukuzwa na Kamati Teule ya Bunge.

Anaposema aliachia kwa moyo mweupe, maneno ya kulalamika kwenye hotuba yake bungeni wakati akitimuliwa yalikuwa ya nini? Hebu tujikumbushe maneno yake: “Lakini la pili, nimpongeze Dk. Harrison Mkwakyembe, Mwenyekiti wa Kamati Teule kwa kuwasilisha kwa mbwembwe nyingi sana taarifa yake, mbwembwe zilikuwa nzuri kweli.” Huyu anakejeli tume. Anaonyesha alivyochanganyikiwa na ripoti ya tume.

Mwisho, hebu angalia maneno mengine ya mtu mwenye moyo ‘mweupe’: “Mheshimiwa Spika, wewe ni mwanasheria, unafahamu suala la ‘Natural Justice’. Kwamba Kamati Teule imesikiliza watu wengine wote pamoja na wanaoita minong'ono ya mitaani, wamesafiri mpaka Marekani kutafuta mashahidi, lakini mimi ambaye ni mmoja kati ya watuhumiwa mle, hawakunihoji hata siku moja.”

Kwa hoja hii, ningekuwa Lowassa nisingekubali kuachia ngazi maana ningesimama na kuonyesha nilivyoonewa badala ya kuanza sasa kulalamika.

Anachopaswa kufanya Lowassa ni kukumbuka kuwa yeye mtenda anaweza kusahau, lakini si sisi watendewa.

Kuna haja ya walio karibu na Lowassa kumshauri. Kama anataka mambo yaishe na arejee kwa kishindo kama anavyoaminishwa na Sheikh Yahaya, aweke mambo hadharani bila kujali kama rafiki yake ataumia au kulipia.

Pia asitarajie ya Jacob Zuma kule Afrika Kusini. Mzigo wake ulikuwa mzito sana na alikuwa amechafuka vibaya sana. Arejee umma alioamini alikuwa akiuongoza na kuutumikia ulivyoshangilia anguko lake.

Nihitimishe kwa kumtaka Lowassa asijilingashe na mzee Mwinyi kwani ni kumkosea adabu mzee wetu.



Source: Tanzania Daima Machi 2, 2008.

Saturday, 1 March 2008

The ‘Solomon Option’: Will it Work for Kenya?





What we thought to be a passing cloud over Kenya isn't! Kenya is bleeding to death. Sadly, the protagonists have stayed put to see much blood of their people shed! The economic hub-cum pearl of East Africa is no more! Social fabrics and foundations that used to put us together are shaken and endangered! Shall Kenya fall apart; East Africa will suffer tremendously.

Some people think that Kibaki and Raila are not fighting for vote rigging but for their stomachs. Although it might be regarded as an exaggeration, I strongly concur with people who think that Kibaki and Raila are no longer fighting over vote rigging, but their stomachs and power. How many innocent souls do Kibaki and Raila want to die so as to put to a halt to the on-going mania? How much time should the international community waste on dead ears while there are other many more pressing issues to attend?


Is it really the power to serve Kenyans or serve themselves the duo are fighting over? Whom will they serve should Kenyans go on perishing unreasonably as the wounds grow? Enough is enough. Let us face it. No price tag can be put on human life. Kenya is more than ODM and PNU, Kibaki, Raila, Gikuyu, and Luo among others.

No Kenya will be Kenya without all communities. Kenya will go on being Kenya without Kibaki and Raila as it used to be before they came into the picture. Do they underscore and understand this? Any person contemplating to live in Kenya without another is as goofy as day-dreaming of having a living soul without body or body without soul.

Kenya does not suffer from tribalism as many people mistakenly think. And if there was tribalism, the war would have been between the haves and have-nots. In the current cataclysm, tribal hatred based on ethnic backgrounds does not hold water. If it ever does, it’s because of ruse and dementia propelled and nourished by political bulimia. But again, Kenyans who can shamelessly and mercilessly butcher each other must be told to their face: this will never be a solution.

Kenyans need to take a leaf from Tanzania. When Jakaya Kikwete was campaigning for presidency, he posed as the "man of the people" especially to the youth. This masquerade paid off. All Tanzanians, like frogs in the well, took his slogan-cum song. Kazi Mpya Nguvu Mpya and Ari Mpya, became a hit song that we rapine presently.

By then, we're tired of Benjamin Mkapa and Chama Cha Mapinduzi. Some thinkers doubted Kikwete's integrity and sincerity. They warned us: Kikwete is a member and cadre of CCM. He can not change the party but the party can change him. We condemned them. Ask us now. Where are we? We're crying and cursing. We don't see any difference between Mkapa and Kikwete.

More on Kibaki and Raila, let us refer to the case of two women who took their case before the biblical King Solomon. Knowing how simpletons behave, Solomon made a tough decision and suggested the disputed baby must be split into two. This did not augur well with the true mother of the baby. But the same became ideal to a surrogate one. "Better give her the right so that my baby can survive," said the true mother. You know what followed.

Coming to Raila whom we presume as winner and "man of the people," what is noble before Kenyans and God like saving Kenya? Will he let his baby be slain just because the surrogate mother has stayed put? After all, looking at how old and ailing Kibaki is, Raila has all chances --shall he save Kenya-- to be the next president five years to come.

The disservice of many politicians is only to think about today as tomorrow will take care of itself. This devil-may-care behavior should not be the way forward for Kenya.Let us face it. How many do you guys want dead so as to hearken and stop this megalomania?

Kenyans need unite against any self-seekers hoodwinking them to goof --thinking they are for Kenyans whilst they are for their stomachs.Indeed, this situation will prove who is after saving and serving Kenya.

Off the cuffs: I was appalled and shocked to note: Rwandan Dictator, Paulo Kagame crossed the line to entice and incite the Kenyan army to stage a coup d’Etat under the pretext of stopping massacres!

Source: The African Executive Magazine-Nairobi Kenya.