Janga la Ukovi-19 Litufumbue Macho

Mwaka 2019, dunia iliamkia kwenye mstuko pale, kwa mara ya kwanza, ilipotangaziwa kuwa kulikuwa na janga liitwalo Ukovi-19 au Corona Virus-19 tokana na mwaka wa ‘ugunduzi’ wa janga hili. Wengi ambao hatukuujua mji wa Wuhan China–––ambao unaaminika kuwa kitovu balaa hili–––tulianza kuutafuta kwenye mitandao lau tujue kunani hasa pale Rais wa zamani wa Marekani mbaguzi Donald Trump aliposema gonjwa hili lilikuwa limetengenezwa kwenye maabara ima kama silaha ya kibailojia au kutokea makosa gonjwa likatoka nje. Dunia ilitetemeka. Ila taratibu, ilianza kuzoea hasa pale bara la Afrika liliposimama imara kuliko mabara yote na kutotetemeka. Hii ni kutokana na vifo vingi vilivyotokea kwenye nchi za magharibi zinazojidai kuwa na huduma bora na ujuzi wa hali ya juu vya kuhimili kila tishio. Hata hivyo, Ukovi-19 imetikisa ‘miamba’ hii ya kila kitu isipokuwa umaskini japo ndiyo chanzo chake kwa wengine.  Kwa wale wasiojua nini chanzo cha nchi za Magharibi kuumia sana, kuna hisia kuwa miili ya wenzetu siyo imara kama yetu mbali na mazingira waishiyo ukiachia mbali kuwa na idadi kubwa ya wazee wanaopata huduma mbovu. Hili tuliache.
Sasa ngoja tuzame kwenye ubaguzi wa kimfumo kimataifa wa Ukovi-19 kama kiashiria cha mfumo mzima. Ukovi-19–––huwezi kuamini––––ilipogundulika kwao, wachina walianza kutafuta jinsi ya kuunganisha janga hili na bara la Afrika. Mara wapo wabaguzi waliosema eti gonjwa hili lilitokana na popo aliyetokea Afrika kana kwamba Uchina hakuna popo wakati wako wengi tu. Hata hivyo, sayansi ilikataa. Sambamba na kutafuta namna ya kusukumia Afrika upuuzi wao, waswahili waliokuwa wakiishi China na India walianza kubaguliwa wakituhumiwa kuwa wana Ukovi-19 kana kwamba wao ni popo au wala popo kama wachina! Mungu si Athuman. Wakati waasia wakiwabugua Waafrika, huku Amerika, walianza kubaguliwa huku Ukovi-19 ukiitwa gonjwa la waasia. Walilalamika sana wakisahau; nao walijaribu kuwabagua na kuwazushia Waafrika. Hii ni ngwe ya kwanza ya ubaguzi wa kimfumo wa hovyo wa kimataifa unaotawala dunia kwa kukandamiza wengi hasa Waafrika.
Ngwe ya pili ya ubaguzi ilijitokeza na kujionyesha wazi pale kirusi cha Ukovi-19 kiitwacho delta kilipogunduliwa nchini Marekani. Pamoja na kuwa tishio kuliko virusi vyote vya Ukovi-19, dunia ilitahadharishwa lakini bila kuitenga Marekani kwa kiwango tutakachoona baada kugunduliwa kwa kirusi kingine kisicho na madhara. Makubwa kama delta kiitwacho Omicron–––kilichogunduliwa huko Afrika Kusini na kufanya nchi hii na majirani zake kutengwa mara moja na ‘wenye stahiki ya kuishi’ yaani mataifa ya magharibi hata ya mashariki ya kati. Kweli Mungu si Athuman. Baada ya nchi za magharibi zikiongozwa na Marekani kupiga kelele juu ya Omicron na tishio lake, iligundulika kuwa kumbe kirusi chenyewe si hatari kama delta ya iliyogunduliwa Marekani. Je hapa hatari ilitokana na virusi au vilipogunduliwa? Inakuwaje kile cha hatari kilichogunduliwa Marekani kikaonekana kinahimilika kuliko kile ambacho si hatari cha Omicron?
Mungu si Athuman. Baada ya kugundulika Omicron, tuliambiwa tuanze kujiandaa kupata booster–––chanjo ya tatu–––bila kujali kuwa wengine hawajapata hata moja. Hata hivyo, tunashukuru. Wanasayansi–––tena wa huko huko magharibi–––wanasema hatuna haja ya kupata chanjo ya tatu.  Kwani, Omicron si tishio kama delta. Je iliuwaje delta haikutulazimisha kupata chanjo ya tatu au makampuni kuanza kutangaza yana kinga mpya dhidi yake? Hapa unaweza kujiuliza. Kama kweli Omicron imegunduliwa jana, hizi dawa walitengeneza lini kama hakuna namna? Je kweli kuna kinga ya Omicron au wahusika wanataka kupiga fedha hapa? Je walijuaje kuwa itakuja Omicron au ni uzushi au waliitengeneza? Je hawa hachochei uwepo wa nadharia njama? 
Mwanzoni, tuliambiwa Omicron ni balaa kweli kweli tukakubali na kutishika. Sasa tunaambiwa kuwa kumbe ni cha mtoto ikilinganishwa na delta. Je huu siyo ubabaishaji unaosababisha wengi–––hasa Afrika–––kushuku kuna namna hata kama wanafanya hivyo kwa kukosa hoja zinazojisimamia kama nilivyosikia ‘askofu’ wa kujipachika anayepinga chanjo akipayuka bila hoja za mashiko? Maswali mengine unayoweza kujiuliza ni: je kwanini Afrika inaendelea kuwa na waathirika wachache ikilinganishwa na nchi tajiri yenye fedha, mifumo bora na kuchanja watu wengi? Je ni kutokana na kuwa na kinga ya asili ambayo imewezesha Waafrika kunusurika majanga kama vile Ebola na Ukimwi hata pale dunia iliponyamaza ili waangamie wasiangamie? Je ni kutokana na mazingira safi ikilinganishwa na nchi tajiri? Je ni lishe ya asili wanayotumia Waafrika? Je ni aina ya maisha ambayo huwalazimisha kufanya mazoezi bila kujua kiasi cha kuwa na miili yenye kinga imara? Je hii ni neema ya umaskini ikilinganishwa na laana ya utajiri? Je ni mipango ya Mungu au miungu yetu?
Tumalizie kwa kusema wazi kuwa hata wale tulioaminishwa kuwa wanaweza kila kitu, ni uongo wa kujikweza ili waendelee kuwatawala wengine. Kwa tunaoishi huku, siyo siri, tofauti ni mazingira na rangi na kipato. Lakini inapokuja kwenye udhaifu wa binadamu, hakuna tofauti. Mfano, wengi hawajui kuwa Afrika ina nchi zaidi ya 50 pamoja na wao kuchora ramani ya dunia. Wanadhani Afrika ni nchi moja. Pia wengi wanatapeliwa kwa kuchangishwa fedha eti za kusaidia Waafrika wote ambao–––kwa macho ya wajinga wa huku––––ni maskini, wajinga, wagonjwa na wasiojua kitu chochote ila shida wakati si kweli. Mfano, kwa sasa miji mingi ya Kiafrika inaanza kuwa kama ya kichina kwa kuwa ya kisasa ikilinganishwa na ya huku ukiachia mbali chumi nyingi za Kiafrika kufanya vizuri. Huu ni ushahidi na motisha kuwa kama–––kama tutajitambua na kujiamini–––Waafrika tunaweza kufika mbali bila msaada wa yeyote. Mbona tuliweza kuishi bila kuwategemea kabla hawajatuvamia, kutuhadaa, kututapeli na kutawala?  Ubabaishaji, ubaguzi na utapeli katika Ukovi-19 utufumbue macho.

Chanzo: Raia Mwema kesho.

Barua kwa Mheshimiwa Spika Ndugai

Mheshimiwa Spika wa Bunge Job Ndugai, nakusalimia kwa jina la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Sema kazi iendelee. Leo sitaki nikupotezee muda kwa kuzungusha. Juzi ulinishangaza sana. Nilishangaa siyo kwa sababu jambo lililonishangaza ni la kushangaza bali mkinzano wako na Mwenyekiti na Rais wako wa moja kwa moja. Japo wote tuna haki ya kueleza mawazo yetu bila kuzuiliwa, siyo kila mawazo ni ya kueleza kwa jamii yote. Mfano Mheshimiwa Spika ulikaririwa ukisema kuwa “juzi mama ameenda kukopa 1.3 trilioni. hivi ipi bora. Sisi Watanzania wa miaka 60 ya uhuru kuzidi kukopa na madeni au tubanane banane hapa hapa, tujenge wenyewe bila madeni haya makubwa makubwa haya yasiyoeleweka. Ni lini sisi tutafanya wenyewe ‘and how’ (na kwa vipi?” Je una maana haya madeni hayaeleweki kweli na yanafichwa au kunani? Je ulishindwa kumpa ushauri huu mzuri Rais au ulimshauri akakataa hadi ukaamua kulipuka?
Kwa wanaojua sera za CCM na dhana ya uwajibikaji wa pamoja kwa serikali iliyoshikamana na kufanya kazi kwa pamoja, wanashangaa. Wapi kuna tatizo hadi mambo kama haya yanayopaswa kuwa ya ndani ya chama na serikali yake yanamwagwa hadharani? Kunani hapa? Je kati yako na Mwenyiti wa Chama chako ambaye ni Mheshimiwa Rais tumsikilize nani? Na nani anasimamia sera za chama na mipango ya serikali kama mlivyojipangia kwenye manifesto yenu?
        Mheshimiwa Spika, japo mawazo yako yanaonyesha au kulenga kuonekana kama ni ya kizalendo tena ya kujitegemea, je huoni hata hivyo yanalenga kuwaumiza watanzania hasa wa kipato cha chini unaotaka watazwe tozo watake wasitake ikilinganishwa nanyi mnaolipiwa simu zenu na hao hao kwa kodi zao? Kwanini kutoza na siyo kuhimiza ukusanyaji wa kodi au kubana mafisadi wanaojulikana mbali na kupunguza nyadhifa zisizo za lazima na marupurupu yake lukuki yanayovutia hadi matapeli waliojificha vyeo vya kidini kuziwania? Je baada ya Mheshimiwa Rais kukujibu utachukua hatua gani? Ngoja ni kukumbushe alivyosema “fedha hizi hatutazitoa kwenye tozo wala kwenye kodi tunazokusanya ndani ni lazima tutakopa ili kukamilisha mradi huu. Ni lazima tukope twende tumalize huu mradi.”
        Mheshimiwa Spika, je ulipoanza ubunge ulikopeshwa shangingi lako au uliwachangisha kama siyo wananchi wako basi familia yako? Je kama ujuavyo hali ya sasa yenye maendeleo makubwa ya miundo mbinu, kweli wabunge na maafisa wengine wa serikali hata wasiostahiki kweli bado mnastahiki kuendelea kutumia mashangingi huku walipa kodi wakilipia ukiachia mbali kuchafua mazingira?
        Mheshimiwa Spika, usemayo ni kweli; hakuna anayependa nchi inayokopakopa kama inafanya hivyo kutanua. Je umejiuliza inakopa kwa sababu gani iwapo, kama anavyosema Mheshimiwa Rais kuwa hata hayo mataifa yaliyoendelea yanaendelea kwa kukopa?
    Mheshimiwa Spika, kweli kama mnaipenda sana Tanzania kiasi cha kuhofia itazama kwenye madeni, kwanini hamtaki kupunguza marupurupu yenu mbali na ukubwa wa serikali hasa matumizi mabaya na ya kizembe kama utitiri wa wakubwa na namna wanavyohudumiwa bila kuwajali walipa kodi maskini tokana na mifumo ya hovyo tuliyorithi toka kwa wakoloni? Je mmeona kuwa kutoza watu simu ndiyo jibu wakati kuna makampuni ya simu hata haya ya kubeti ambayo ni tajiri? Kwanini hamuyatozi hayo makampuni tajiri na kuwaacha maskini waendelee kuwabeba bila kuwatesa zaidi? Kwanini msitoze hata tozo au kodi hata taasisi za kidini ambazo viongozi wake wanajisifia na kuonyesha utajiri ambao hauna maelezo kiasi cha kuwa na viburi vya hata kuishambulia serikali?
        Mheshimiwa Spika, je wewe na mheshimiwa Rais nani zaidi katika kutoa maamuzi na kuyasimamia? Yeye anasema tutakopa; wewe unasema tuwatoze watumiaji wa simu kama nani na kwa mamlaka gani?  Kama vile anakukumbusha au tuseme kukujibu, Mheshimiwa Rais Samia Suluhu Hassan alikaririwa akisema kuwa “hakuna nchi isiyokopa…. Hata nchi zilizoendelea zinakopa.” Katika kinachoonekana kama kujibizana baina yako na Rais ulikaririwa ukisema “pitisha tozo anayetaka asiye taka pitisha tozo, lazima tuanze kujenga wenyewe, nani atatufanyia, yuko wapi huyo mjomba, tukapitisha.” Huu ni ushauri wa maana. Kinachokosa maana ni eneo ambapo unataka kuweka tozo.
Mheshimiwa Spika, tumalizie. Ulikaririwa ukisema ““sasa 2025 mtaamua mkitoa waliopo nayo sawa waje watakaokuwa kazi yao kwenda kukopa, endapo hiyo namna ya ku-run nchi (kuongoza nchi) hivi sasa deni letu ‘seventy trilioni’ (Sh70 trilioni). hivi nyinyi si wasomi ‘is that healthy’ (hiyo ni afya). Kuna siku nchi itapigwa mnada hii.” Hao watakaotolewa mwaka 2025 ni akina nani na nani atawatoa na nani atachukua nafasi yao? Unaposema hii namna ya kuongoza nchi kwa madeni na nchi inaweza kuuzwa unamaanisha nini wakati juzi juzi ulikuwa ukiupigia debe mradi wa Bagamoyo ambao Hayati Magufuli alisema hata chizi hawezi kuupitisha?Je nani ataiuza na nani atainunua kati ya anayekopa fedha za miradi na wanaohudumiwa tena wengine bila kufanya hata lolote zaidi ya kula kwa mikono na miguu?

Chanzo: Raia Mwema kesho.

Muda wa Kukomesha Wasabaya ni Sasa

Hivi karibuni kulikuwa na kesi ya mmoja wa wateule waliowahi kutumia madaraka vibaya, wakajisahau, wakajivuna, wakaamini binadamu wenzao huku wakimtelekeza Mungu na umma wake. Jamaa huyu ambaye bado ni kijana, japo ameishakaangika na kusulubika. Mwenyewe, anawakilisha wengine kama yeye waliogeuza uongozi wa umma sehemu ya kufanya ubabe, ujambazi hata upumbavu. Hawa kwa vile siwezi kuwaorodhesha hapa kwa kuogopa kulisababishia kesi, nitawaita WASABAYA yaani Watu wa Ajabu, Songombingo Ambao Bora Angalau Yawakute watie Akilini. Wasomaji wangu wengi wanawajua malimbukeni hawa waliopewa ulaji wakaaminiwa madaraka wakajisahau na kusahau kuwa kuna kesho na Mungu.
        Maskini aliyewaamini walimuangusha vibaya mbali na vijana wengine kuwaonyesha kama viumbe ambao hawapaswi kuaminiwa madaraka makubwa ya umma. Hawa WASABAYA, mbali na kutumia madaraka vibaya, kuuibia, kuaibisha umma, pia waliumiza watu wengi wasio na hatia.Walivuruga na kuibia biashara za watu wasio na hatia. Walidhulumu haki za wanyonge bila kujua kuna kesho tena yenye mashaka kama ilivyo sasa kwa wao baada ya kuona mmojawapo akilipia uovu wake. Wapo waliosingizia watu huku wakiwatoa fedha na kutokea kuwa matajiri bin vu. Wapo walioonea watu kwa vile walikuwa na bifu nao au kuonyesha kujikomba na kujipendekeza kwa wakubwa waliojitahidi kuwafurahisha hadi wakawaudhi. Je hawa tunangoja nini kuwakamata lau warejeshe kilicho chetu? Je kuna majambazi, mafisadi na wezi kama hawa ambao ukwasi wao hauna maelezo? Kweli, kama jamii na taifa tuendelee kuwaona wakitanua mali walizopata kwa kutuhujumu na kutuibia nab ado tuendelee kujiona watu wenye busara na wenye kujitendea haki ukiachia mbali wahanga wa uovu huu? Je tunahitaji ushahidi gani wakati walikuwa wakifanya USABAYA wao mchana kweupe? Je tunangoja nini na kwanini ili iwe nini wakati kila kitu kiko wazi? Je tukiendelea kutowashughulikia haiwezi kujenga picha kuwa kuna wakubwa walikuwa wakiwatuma na kuwatumia?
        WASABAYA si watu wa kuaminiwa madaraka tena. Utawaaminije watu wanaotumia kanuni na sheria za matumbo yao huku wakizivunja na kuzitelekeza sheria za nchi? Tutawaaminije watu hatari kwa umma ambao mtaji wao mkubwa ni kujipendekeza, kujihudumia ukiachia mbali kutumia mamlaka ya umma kujinufaisha binafsi? Utawaaminije watu waroho kuliko fisi na wenye kufikiri kwa matumbo au tuseme makalio badala ya vichwa? Wangapi tuliwaona wakinyanyasa watu wetu, wakisingizia watu wetu kwa makosa ya hatari kama vile uuzaji mihadarati huku wakijigeuza wafalme ndani ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania? Walivamia maofisi, kuteka hata kutesa mbali na kuumiza wenzao wasijue za mwizi ni arobaini na aliyeko juu huna ya kumgoja chini asikuangukie wala kumpandia mkaanguka pamoja zaidi kukaa pembeni ili atakapopomoka apige makelele umsikie ushuhudie kilio chake na maanguko yake.
        Kuepuka kuonekana napiga chuku au kuzua umbea, jikumbusheni mmoja aliyekuwa mkubwa wa jiji fulani kubwa tu nchini ambaye alisifika kwa matumizi mabaya madaraka akijifanya muungu mtu asijue kuna kesho. Tujikumbushe alivyokuwa akitumia michuma ya bei mbaya ambayo hatujui huo ukwasi wa kuinunua aliutengeza lini wakati alikotwa kwenye majalala kama yule msomi fulani aliyepewa ulaji akakufuru kwa kumsifia Kaisari hadi akaidhalilisha taaluma yake adimu ukiachia mbali kuwa alipata cheti cha juu japo hakuelimika vilivyo. Jamaa huyu aliyetuhumiwa kughushi hata vyeti vya kitaaluma akachuniwa na Kaisari kabla ya kufarakana naye anajulikana na anapaswa apelekwe mbele ya pilato kulipia USABAYA wake kama MSABAYA mwenzake ambaye ameishanyolewa bila maji. Je kwanini tusifungue makabrasha yake tukamshughulikia kama wengine walioshughulikiwa kwa makosa kama yake huku tukimdai arejeshe fedha na vyote alivyopata kwani hakustahiki kuvipata kwa vile alighushi?
        Kipindi kile cha makamuzi yaliyokuja kuisha ghafla aliogopwa na kila mtu. Nani amesahau wahanga wake tena wengine wakiwa na ulaji mkubwa kuliko wake? Nani amesahau waziri aliyetaka kumchunguza akatishiwa bastola kabla ya kuonyeshwa mlango wa kutokea kwenye mazingira yenye kutia utata na kuonyesha uonevu na upendeleo wa wazi kabisa? Kwani hatukuyaona? Nani huyu ambaye hakuyaona wala hayakumbuki haya kana kwamba hakuwapo ili tumkumbushe na kumfunza umuhimu wa kuwapatiliza WASABAYA lau liwe somo kwa wenye mawazo na tabia za KISABAYA? Kwanini tusimbane akarejesha kilicho chetu lau tuwafidie wahanga wa uovu na jinai yake?
WASABAYA walitoa picha iliyoungua na mifano mibaya ambayo tunapaswa kurekebisha ili tusiendelee kuonekana kama tunaunga mkono USABAYA au tunaadhibu WASABAYA fulani na kuwaacha wengine. Hawa lazima tuwaadhibu ili kutoa fundisho na onyo kwa WASABAYA ambao hawajaaminiwa ofisi za umma au wanazo ili hawajaanza USABAYA wao. Nchi yetu siyo shamba la bibi kuruhusu kila kenge na nyani kufanya USABAYA.
        Tumalize kwa kuwaomba wenye mamlaka wawashughulie WASABAYA lau turejeshe heshima ya taifa huku tukitenda haki kwa yale tuliyofanyiwa mchana kweupe. Tupambane USABAYA wa jana, juzi, leo hata kesho ili wenye kudhani wanaweza kutuchezea, kutudhulumu, kutuhujumu, kutuibia, kutunyanyasa, kututesa hata kutudhalilike yawakute na kuwarudia waliyotutenza. Hakika saa ya kuwakomesha WASABAYA ni sasa.

Chanzo: Raia Mwema kesho.

The rise – and fall – of David Ndii

                      

Economist David Ndii. 

Lucy Wanjiru | Nation Media Group

                   By Makau Mutua

Professor at SUNY Buffalo Law School and Chair of the KHRC.

I’ve never heard anyone call Dr David Ndii – described by Wikipedia as “one of Africa’s best known economists and an outspoken anti-corruption crusader” – as a “dunce”.
    The Rhodes Scholar with a PhD in economics from Oxford has an enviable academic pedigree. He has tons of brain power – a good IQ. But his EQ – emotional intelligence – dwells in the cellar.
A brilliant mind but a brittle and fragile ego. His antics only compete with testosterone-fuelled pubescent young boys. A formidable intellect has tragically come crashing down right before our very eyes. He has unravelled in the most undignified manner. It’s a truly shocking Shakespearian tragedy. In this piece, I look at the rise – and fall – of David Mwangi Ndii.
        Dr Ndii isn’t an academic per se. Rather, he’s a thinker in the tradition of the think-tank world. In this academic milieu are extremely thoughtful and deep analysts of policy, geopolitics and governance. The Brookings Institution in Washington DC is a prototype of a think-tank.
Celebrated young gadfly
Dr Ndii was the founding CEO of the Nairobi-based Institute for Economic Affairs, another classic think-tank. In that role, he was a celebrated young gadfly. Dr Ndii has been associated with similar think-tanks since then. He seeks to influence policy, especially economic, in the state. In one of his more prominent roles, he was a Svengali of sorts for Nasa, the centre-left conglomeration of parties led by Mr Raila Odinga that took on Mr Uhuru Kenyatta’s Jubilee in the 2017 General Election. 
    Many thinkers have elephantine egos. They are difficult to work with in a cluster. They must be at the centre of everything, or they bring the roof crashing down. They whine about even the smallest things because they are control freaks without redemption. They simply can’t help themselves but push to the front of the line – usually without grace. They talk over everyone and they must always be the smartest person in the room, even when it’s clear they aren’t. They are tormented by a large basket of insecurities. In a word, these egomaniacs are insufferable. Often, they will tell you “white” is “red”, and insist they are right. They are never “wrong”. This is Dr Ndii par excellence.
I write today not to defrock Dr Ndii, my fellow public intellectual, but to appreciate him because he’s playing an outsize, larger-than-life role in shaping Deputy President William Ruto’s United Democratic Alliance economic thinking. DP Ruto has in effect become Dr Ndii’s puppet and mouthpiece on economic matters.
        Mr Ruto has a chance, even if infinitesimal – to become the President of the Republic of Kenya next year. That’s why Kenyans must know the men and women behind his rhetorical flourishes and somersaults. No one in Mr Ruto’s think-tank is more important than Dr Ndii. He tells Mr Ruto what to say, how and when to say it.
        How did Dr Ndii, an anti-corruption crusader in his previous reincarnation and a key adviser to ODM’s Raila Odinga and Nasa, flip and flop to become his own exact opposite in UDA, the house Mr Ruto built? Dr Ndii has shed his skin and changed political denominations. Where in the past he fought corruption, today he embraces it.
        Where in the past he advocated for the sanction of looters, today he says they must be amnestied. If Dr Ndii was black yesterday, today he’s white. What’s most surprising is that Dr Ndii thinks we shouldn’t ask him about his dramatic transformation. He’s turned against civil society and completely embraced their nemesis. The question is why.
    Let me give you a flavour of Dr Ndii’s impossible fall. Even by the standards of Kenya’s hyperbolic nomenclature, Dr Ndii takes the cup.
        In December 2018, Dr Ndii tweeted that Mr Ruto was a “stupid egomaniac” and a “vile creep” who “should be rotting in jail”. He tweeted a montage of the vilest dictators in history including Muammar Qaddafi (Libya), Charles Taylor (Liberia), Saddam Hussein (Iraq) and Samuel Doe (Liberia) and compared Mr Ruto’s fate to theirs.
Seek forgiveness
Recently in 2020, Dr Ndii tweeted that Mr Ruto and “his gang should confess, seek forgiveness and atone” by returning what they have allegedly “stolen”. This month, Dr Ndii tweeted that Mr Ruto’s UDA will not fight corruption. I was dumbfounded.
    Dr Ndii added that those who want to fight corruption should vote for Mr Odinga or the fringe candidate Paul Kigame. How did an anti-corruption crusader and good government advocate become a shameless apologist – nay, champion – of politicians he once vilified as lords of corruption? One word – ego. Dr Ndii couldn’t accept that Mr Odinga went into the “Handshake” with Jubilee’s Uhuru Kenyatta without him. Like a jilted lover, he’s vowed to “punish” Mr Odinga by joining Mr Ruto, his competitor.
    Dr Ndii’s presence in UDA isn’t about Mr Ruto, but Mr Odinga. Like a kamikaze, Dr Ndii would rather crash and burn trying to destroy Mr Odinga.
Makau Mutua is SUNY Distinguished Professor and Margaret W. Wong Professor at Buffalo Law School. He’s Chair of KHRC. @makaumutua.

Source: Sunday Nation tomorrow.

Kwanini wahubiri wengi wa kisasa wamejigeuza wanasiasa?

Wakati maovu kama vile wizi wa mali za umma, uzembe, ujambazi, upofu, upogo, uzinzi, utapeli, uongo,  uroho, roho mbaya, utoaji mimba, ubabaishaji na mengine kama na haya vikiongezea, wahubiri wengi–––hasa wa kujipachika–––wamegeuka wanasiasa kiasi cha kutelekeza uhubiri na neno la Bwana. Baada ya kuongezeka kwa matumizi ya mitandao na uhuru usio na mipaka, ukiachia mbali kutafuta umaarufu wa haraka hata kwa njia za hovyo, tunashuhudia utitiri wa clip mitandaoni zinazorushwa na wahubiri wanaojifanya wajuzi wa kila kitu. Je inakuwaje neno la Mungu linatelekezwa na siasa inachukua kani? Kuna sababu nyingi mojawapo zikiwa:

Mosi, baada ya wenzao wa kujipachika kupenya kwenye vyama na kupata vyeo vya kisiasa hasa ubunge, wengi sasa wanatumia majukwaa yao ya kidini hata kwa kujipachika kutafuta namna ya kuingia kwenye siasa ili wapige fedha tokana na wanasiasa kulipwa vizuri na bila kulazimishwa kuwa wasomi. Rejea akina Getrude Rwakatare, na sasa, Josephat Gwajima kutumia umaarufu kwa kidini kukwaa ubunge. Mfano, Gwajima aliwahi kusema kuwa hawezi kugombea cheo cha kisiasa hata kama ni urais kwa sababu ni kazi dhaifu kuliko kazi ya Bwana. Punde, aliramba matapishi yake tena akapitishwa kugombea kwa mizengwe. Sasa amenogewa kiasi cha kuanza kutaka kuukata mkono unaomlisha. Je ni wangapi wanaomkumbusha Gwajima maneno yake? Je ni wangapi waliyakumbuka wakati wakimpitisha kinyume na matakwa ya wale anaodai kuwawakilisha? Je Gwajima anasemaj? Je mamlaka zina fanya au kusemaje? Wewe msomaji unafanya au kusemaje? Uzuri wa mitandao, inatunza kumbukumbu–––na inauma huku na kule––––hasa kama tataidurusu kwa makini na kuimaizi ili kuwakaanga vidhabi hawa kwa mafuta yao.

Pili, wengi wamegundua udhaifu wa kimfumo, kisheria na kiutawala ambao uruhusu watu wasio na sifa kujipachika vyeo vikubwa kama vile unabii, uaskofu na vingine vingi na kujipatia mali na umaarufu ima kwa kuwanyonya waumini wajinga na waliokata tamaa au kutumia asasi za dini kufanya biashara kama kuingiza magari bila kulipa sheria. Nadhani hii ndiyo siri ya wengi walioingia bila kuwa na baiskeli wala nyumba kutokea kuwa matajiri wa kutupwa tokana na kuvuna wasikopanda huku mamlala zikiangalia tu. Unashangaa namna mtu wa kujipachika anapata wapi jeuri, kwa mfano, kusema eti ikulu imekaliwa na mwana au binti wa shetani! Kweli? Tunaelekea au kuelekezwa wapi?  Kwani lazima tuwategemee vidhabi hawa wasio na dini wala utu zaidi ya fedha na utajiri?

Tatu, mfumo wetu wa kifisadi umetoa mwanya kwa watu kutajirika na kuishi kitajiri bila kulazimika kueleza walipo na walivyochuma utajiri wao. Kwa nchi nyingi za kiafrika, ni rahisi kulala maskini na kuamka tajiri mamlaka zisiulize miujiza uliyofanya kufika hapo. Hii inanikumbusha visa vya kukamatwa matapeli wa kinigeria ambao wengi wao ni wachungaji wakiwa na shehena za madawa ya kulevya. Je ni wangapi hawajakamatwa, kustukiwa wala kufichuliwa iwapo mifumo yetu ni ya hovyo na kipofu? 

Nne, ukosefu wa maadili kijamii. Watu wetu wengi wanaabudia na kushobokea vitu kiasi cha kuibiwa wakijiona wasilalamike wala kushuku. Tumejigeuza jamii ya kuabudia utajiri na vitu bila kujipa nafasi ya kuhoji namna vinvyopatikana. Je ina maana mamlaka hazijui kuwa kuna michezo michafu inafanyika kiasi cha kuvutia matapeli wengi kujivika vyeo vitukufu ili kuwaibia vipofu? Nani hajui kuwa Yesu aliwahi kuliona hili akaonya “jihadharini na manabii wa uongo wanaowajia wakiwa wamevaa ngozi ya kondoo, kumbe ndani ni mbwa mwitu wakali” (Matayo 7: 15). Mtume Petro anaukubaliana na Yesu akisema “manabii hawa wa uongo wanachotaka ni pesa zenu tu. Hivyo watawatumia ninyi kwa kuwaambia mambo yasiyo ya kweli” (2 Petro 2: 3) na “na watatokea manabii wengi wa uongo ambao watawapotosha watu” (Matayo 24:11). Je hatunao mingoni mwetu manabii hawa wa uongo na wapenda fedha? Wanamfuata na kumhubiri nani iwapo Yesu alikuwa maskini akikiri wazi kuwa “ Mbweha wana mashimo yao, na ndege wa angani wana viota vyao, lakini mimi Mwana wa Adamu sina mahali pa kulaza kichwa changu.” (Matayo 8: 20). Je hawa wahubiri, maaskofu, mitume, manabii, wachungaji (ambao sie huwaita wachunaji) bado wanamhubiri Yesu huyu huyu maskini ambaye alishindwa hata kuwa na sarafu mfukoni hadi akakopa kwa samaki?

Tano, wanatumia ujinga wao wa kutojua madhara ya kile wanachofanya kupumbazwa na tamaa na uovu kiasi cha kuendelea kujipa motisha wa kuendelea kufanya “ubatili mtupu; mambo yote ni ubatili” (Mhubiri 12:8) wasijue watatokea watu wenye mawazo makubwa na wakweli kuwafichua kama tunavyojaribu kufanya hapa ili waathirika na wahanga ambao ni jamii na hata mamlaka kuwachukulia hatua kabla hatujaangamia pamoja.

Mwisho, sasa nini kifanyike? Nadhani jibu ni rahisi. Tuwabane na kuwanyima pumzi kwa kuwataka wathibitishe madai yao. Tuzidurusu, kuzitafsiri kisheria na kisomi dhana za kufunuliwa ili kuepuka matapeli wachache kuzitumia kuendelea kutuibia na kuhatarisha hata usalama wa jamii na taifa kama inavyoanza kujitokeza. Kila anayeibuka anajifanya mtaalamu wa kuwajua wanawake, miujiza, maisha na uzima wa milele wakati hana hoja wala lengo lolote zaidi ya njaa, tamaa na ujinga wake. Wanatumia roho mtakatifu wakati wamejaa roho mtakakitu na roho mtaka chafu. Tieni akilini. Wale wanaoshangaa ni kwanini wahubiri wengi wamegeuka wahubiri wa siasa badala ya neno, wamepata jawabu mujarabu hapa. Nawatakieni Heri ya Mwaka Mpya.

Chanzo: Raia Mwema kesho.

SAYING GOODBYE TO THE YEAR 2021 : SOME PERSONAL MEMORIES OF THE OUTGOING YEAR.

As we  say  goodbye  to  the  year  2021;  presumably   everyone, in  his own  way,  will   be  running  down  his “memory  lane”,  in a  quiet  contemplation  of   all  the  events  that  occurred  to  him  over  the  whole  of  that  year.   Today’s   article  presents  my  own  memories  of  the  year  that  is  ending  tomorrow, in  which   I  have  chosen  to   focus   entirely   on    the  religious  events  that  occurred  during  this  year.;  as  they  relate  to  Ukerewe, my  cozy  retirement  home. There were  a  few  such  events  that  were  celebrated  in   a  big  way  and  attended  by   many  members  of  the  public.                        
        The  relatively   smaller events,  included  the  consecration  of  two   candidates  who  qualified  for  priesthood,  who  therefore  became   priests;  and  that  of   another  priest  who  celebrated  his    twenty-five  years   jubilee  of  priesthood. All   of these  events    were  celebrated  with  appropriate  ‘pomp  and  ceremony’  in  the  tradition  of  the  catholic  Church   worldwide.
My  firm  plans  for  the  end-of- the   year  celebrations,  2021.
For  a  good   number   of  years   now, I  have  been   marking the  end  of  each  calendar  year     with  a religious   celebration   of   Holy  Mass,  held at  my  Ukerewe  residence. And   I  have  decided  that   the  end  of  this  year  will  be  celebrated  in  precisely   the  same  way;   that  is  to  say,  with  a  special   High  Mass,  whose  lead  celebrant  will  be   the  Bishop  of  our  own   Buda/Ukerewe  Diocese,   His  Grace, Mhashamu    Baba  Askofu Simon Masondole;    after  which,   being   the  host  of  that  event, and  as  is  normal  on  all  such  occasions; I  will   be  expected  to  deliver  a short  welcoming  speech   to   our  distinguished guests;    in  which  I  will  be  focusing   mainly  on  thanking  the  Almighty  God  for  having  granted  my  family    the   precious   gift  of  life,  and   good  health,  throughout   the  whole  of  the  year  that  is  coming  to  its  end.                                              
        But  in  addition, I have  also  arranged  that   for  this   special  year, these   religious   celebrations  will    take   place  not  at  my  residence,   as  has  been  the  practice   in  the  past;   but   at  our  community   Nansio Parish  Church;  and   also  that   the  concluding  item  will  be   a   grand  display  of   fireworks,  that    will   surely  brighten  the  night  skies   of   the  entire    area   surrounding the   Church ,  and    far  beyond.                         
        And as  already   stated  above,  the   main  purpose  of  these  religious  celebrations  is  to  provide  an  opportunity  to  the  participants  thereof,   to  thank  the  almighty  God,   for  all  that  he  has  done  for  each  of    us   individually,   but  also  as  a  community,  or  as  a   nation. 
My   personal   memories   of   the   outgoing    year   2021.              
My  main focus in  this  article  will  be  on  the  historic  religious  event   which  occurred  around    the  middle  of  this  year,  precisely on  4th  July,  2021;  which  was   the  consecration of  His Grace, Bishop  Simon Chibuga   Masondole,    as  the new  Bishop  of  our  Catholic  Diocese  of  Bunda/Ukerewe; who  thus  became the  second  Bishop of our new Diocese,  succeeding Bishop Renatus  Leonad  Nkwande, who  had  been  elevated  to  the  higher   position  of  Archbishop,  and  posted  to   the  Arch diocese  of  Mwanza.   
        I  took  the  earliest   opportunity to invite the new Bishop to my  family  home  for  an  evening dinner  party with my family,  and  he kindly  responded  in  the affirmative.  A  date  was  agreed  upon,  and  the  dinner event  took place  as  planned. As he  was a direct  product  of  the   Catholic  Church’s  evangelizing efforts of  the  Catholic  Church in  Ukerewe; that  occasion  gave  me  the  opportunity  to  review the rich  history  of  this  Church  in  Ukerewe,  plus the beneficial outcomes  of  that  history. And  that  is,  indeed, what I did  in  my  welcoming speech to my assembled guests  in which  I addressed the  Bishop and talked mainly about the need for him (being  himself a  native  of  Ukerewe  District), to  urge or encourage his large contingent of well-educated, Ukerewe-born, local priests, to agree to undertake some serious research on some  of the  most important  records  of the  catholic Church in  Ukerewe, which  actually cover  the  period of a   whole century  and a quarter (One  hundred  and  twenty-five long years)  as of  last  year,  2020. Revisiting the  rich  history  of  the  Catholic Church  in Ukerewe.
        The  first-ever Catholic  Parish was established  at  Kagunguli  Village in December  1895; and was  officially inaugurated  on  Christmas  Day of that  year. From  that  time  onwards,  the  catholic  church  spread  rapidly  to  other many areas,  including  areas  in  what  is  now  Mara   Region.     
        But  in  respect  of  Ukerewe, the  Church  has  succeeded  in  producing a  very  large  number  of   Catholic priests  who  are natives  of Ukerewe,  who  have  been  ordained during  the whole  of  this  period;.  But this  large  number also includes   three Bishops:  the  late  Bishop  Fortunatus Lukanima,  who  was  Bishop  of Arusha; Bishop  Flavian  Kasala, (the  current    Bishop   Geita);  and Bishop  Simon Masondole,  the current  Bishop  of  Bunda/Ukerewe; all  of  this  evidence  provides a clear   proof of  that  rich  Church history. However, among  that  large  number  of  priests, is  the  unique icon, and  most  extraordinary “priest  of  miracles”, called   Padre  Celestine  Kipanda ‘Kasisi’  (1888-1953).                          The  extraordinary  story  of    Padre  Kasisi
Reliable  records,  which  are  in  the  possession  of  Padre Anderea  Msonge  (currently  Vicar  General  of Bunda   Diocese),  include  some   interesting minute  details  of  the   extraordinary  life  of  this  Padre,  Celestine  Kipanda;   and  the   real miracles, which  he  performed   during   the  period  of  his  priestly services in Ukerewe.  
        There  are  several   examples    of  such  miracles  which  are  reported   therein. The  English  Dictionary  defines the word “miracle”,  as “ an  act,  or  event,  that  does  not  follow  the  law of  nature,  and  is  believed  to  be caused  by  God  
        One  of  Padre  Kasisi’s recorded “miracles”,    is in relation to his miraculous responses to  the  silly,  ‘colour discrimination’ attempts, which   were being made  against  him by the  racist white Missionaries stationed at Kagunguli  Parish ,where  Padre  Kasisi had  also  been   posted in 1945.   

    For  example,   it   is  reported  that  on one  occasion,  these  racist white  priest rudely    prevented Padre Kasisi from sharing a meal  with  them at  the  same  table. He obeyed, and went out without  argument. But  when the racists opened the food  dishes, what  they saw  was  not  food at  all,  but  only a collection  of rotten  insects. They  summoned  the  cooks and severely admonished  them for that “insult” but  the surprised cooks  could not  see any rotten insects in those  dishes, what  they saw was only clean  food. So,  they advised  the  priests  to  call  back  Padre  Kasisi  to also witness  what  they  were  claiming to  see, which  they  agreed  to  do.  And  when  Padre  Kasisi  returned, he posed this  question to them   “If you  are indeed  people who believe in  God,  why don’t  you  want  to  eat  with  me  at  the  same  table? They  then agreed that he  should  sit  and  eat  together with  them.  And the   miracle  then   happened.  The   problem of  rotten  insects  suddenly  disappeared !        
        However,   the   acts  of  racial  segregation  continued; for,  it  is reported  that  on another  occasion, when  it  was   Padre  Kasisi’s  turn  to  say  the  usual prayer  before meals; one  of  the  white  Missionary quickly  got  up  and   angrily  waved  his  right  hand  towards  Padre  Kasisi,   attempting  to  prevent him  from saying  that   prayer.  Padre  Kasisi is  reported  to  have just  gazed  in  total  disbelief  at  this  white  Priest,   and  quietly  muttered  a  few  inaudible words   which,  presumably, produced the  miracle  that   suddenly emerged; which was  that  the evil   white  man’s right  hand became  suddenly    paralyzed,   and  could  not  be  lowered   again   until the  other  white  priests   apparently   got  the  message,  and   begged   Padre  Kasisi   to  forgive   his  victim. Padre  Kasisi   responded  positively, and  the victim’s   paralysis then   disappeared.  
        It  is further  reported  that  on  yet  another  occasion  in  1952,  when  Padre  Kasisi  had  been  transferred  to    establish  a  new  Parish  at  Itira;  another  miracle  happened.  A  group  of  young  men  and  women   at   Itira  Parish  had successfully  completed  the required  course   to  qualify  them  receive  the  Sacrament  of  Confirmation  (Kipaimara);  and  had  arranged  for   the  missionary Bishop Blomjous, who  was  due  to  visit  Ukerewe, to  include   Itira   for  that  purpose.   
        But  the  incorrigible   racist  priests  at  Kagunguli had   conspired  to frustrate  him,  by  hatching a plan to  prevent  the  Bishop  from  going  to Itira. When   that  conformation  reached  him  Padre  Kasisi felt  obliged to  travel all  the  way  to  Kagunguli, in order to  plead  with  the  Bishop  himself,  and  try  to  persuade  him  to  travel  to  Itira.  
        But,  apparently,  the  Bishop  had  already  been  convinced  by  the  racist  priests; hence,   his  pleading  also  failed to convince  the Missionary Bishop. The  frustrated Padre  Kasisi,  thus  returned  to  Itira, and  did whatever he  did,  that  again  produced  a real  miracle; which was  that    when  the  Bishop  had  completed   the  business  that had  brought  him  to Kagunguli  and  was  ready to  return to  Mwanza; his  car  engine just  refused  to start,  and  he  was  therefore stranded    for  two  whole  days, even  though  the  mechanics  could  not  see  any  defects  in  the  Bishop’s  car.  
        It  then  became  obvious  that   this  was   an  unusual  situation;  and  the  Bishop  was  advised  to  communicate  with  Padre  Kasisi ,  to express  his willingness  to  travel to  Itira  for  the planned  Confirmation. The  Bishop accepted this  advice  and  sent  a  trusted  envoy, Padre  Stephano Maijo  (Matui),  to  deliver to  Padre Kasisi his willingness  to  travel  to  Itira  for  the  said   Confirmation.

         After  this  agreement  had  been  reached,  and  when   the  Bishop  was  ready  to start  his  journey  to  Itira ,  his  car engine presented  no  problems whatsoever! The  list  of reported  miracles, which  were performed  by  Padre   Kasisi  is much  longer.                               
        Apart  from   his  problems  with  the  racist  white  missionary  priests described  above; it  is  reported  that he  also performed a  number  of  other  miracles among  the  general community   of  believers; one  of which  is  when  he  cured  a  sick  child who was  suffering  from  some  strange  disease, which  was  not  responding  to hospital  treatment. When  the  mother  reported  this  matter  to  Padre  Kasisi and  sought  his assistance; Padre  Kasisi  simply instructed   her  to  go  and  buy  a  piece  of ordinary  soap, and  bring  it  to  him. He   blessed this  soap, and  said  some  prayers. Thereafter, he  instructed  the  mother  to  go  and   bathe  her  child  using  that  soap.  
        After  only  a few  days,  the  mother reported  back to  say that  her child  had been completely    cured  of  that   strange  disease. My  basic   intention in narrating Padre  Kasisi’s story,  was  to  emphasize to  the  Bishop,  the need for  further  research  and  publication  by  the  Church, of  such  valuable  information.  For,  if  such  information  had  been  made  available  to  those  who  process  recommendations  for  the   Church’s Award  of  the  sainthood  status;  perhaps the late Padre  Kasisi would have easily   qualified  for that    Award.
The   unpleasant   memories   of  2021.
        However,  I  cannot  close  this  presentation  without  mentioning  the  unpleasant    event,   when   both  of  us,  my  wife  Anna and I,  were  taken  ill  during  the month  of  March,  2021,  and  had  to undergo intensive  medical treatment, separately at  Regency  Medical  Center  in  Dar es  Salaam,  and  Muhimbili  National  Hospital  Dar  es Salaam, respectively.  This prevented  me  from  working  on  my  computer laptop  to  produce  the  weekly  articles  for  publication  in  this  column,  for  three  long weeks. piomsekwa@gmail.com/0754767576.

Rais Samia si Wingu lipitalo

Japo mtifuano na mvivutano tunayoanza kuushuhudia ndani ya Chama Cha Mapinduzi (CCM) vinaweza kuchukuliwa kama mambo ya kawaida kisiasa. Hata hivyo, siyo hivyo. Kuna namna. Kuna sababu nyingi hasa wakati huu ambapo chama kimo mikononi mwa mtu ambaye anaonekana kuwa ima mgeni chamani japo si mgeni au hatokani na majina makubwa au ‘wenye chama’ ambaye si mwingine ni Mheshimiwa Rais Samia Suluhu Hassan. Je kwanini tunaamini hivi? Yafuatayo yanaweza kutoa majibu:
    Mosi, CCM ilipompitisha Hayati John Magufuli ambaye hakuwa mtu wa ndani ya chama kwa hofu ya kupigwa kumbo baada ya kukumbwa na kashfa kibao na kuona alichofanya, ‘wenye chama’ wana kila sababu ya kuwa na hofu na yeyote asiyetokana na wale waliowategemea au kuwaandaa. Hakuna ubishi. Magufuli alikibadili chama na kuingiza watu ‘wageni’ ambao hawakutegemewa japo nao wameondoka baada ya kuja awamu ya sita kitu ambacho ni cha kawaida. Wanaoshuku warejee zama za ‘magamba’ ambayo CCM ilijaribu kuyavua yakagoma hadi alipojitokeza Magafuli akaiokoa kutokana na uchapakazi na usafi wake. Hivyo, baada ya kuwa na Magufuli, wapo waliojiandaa kufanya kila wawezalo japo kumridhisha lau wamrithi–––kama siyo mkono wa Mungu kuingia. Kwa kundi hili, kuja kwa Samia ilikuwa kama wingu lipitalo ambalo–––inavyoonekana limefika mwake. Kwani, wengi watashangaa kama Samia hatagombea 2025.
    Pili, japo makundi ya kimaslahi yameishagundua kuwa kumbe Samia siyo wingu lipitalo–––ana kila sifa ya kuendelea–––hayawezi kutundika buti bila kujaribu hasa ikizingatiwa kuwa siasa, saa nyingine, ni mchezo nyemelezi. Hivyo, kujaribu siyo sawa na kutojaribu japo wanatwanga maji.
Tatu, ili kufanikisha kujaribu, lazima makundi husika yajenge lau mtafaruko jambo ambalo linaweza kumkwamisha wasiyemtaka au ambaye ni kikwazo kwao kufikia malengo yao hata kama ni kwa kukihujumu wasijue hakuna anayeweza kufurukuta nje ya CCM. Samaki gani aweza’ishi nje ya maji?
        Tatu, kuna wale ninaoweza kuwaita wamagufuli–––walioingizwa kwenye nyadhifa za juu chamani  na Magufuli na siyo sifa wala mchango wala uketereketwa wa chama. Hawa, kimsingi, baada ya kifo cha Magufuli, ulaji wao ima umekufa au kupungua kama siyo kupunguzwa. Hawa wanajulikana. Tena, wengi hawaamini wala kukubali yanayotokea. Wanajitahidi kukosoa hata mema ilmradi ima wajiridhishe au watoe uchungu wao. Mfano, mmoja juzi alisikika akihoji mambo ambayo, alipokuwa kwenye ulaji hakuyahoji. Wengine wamejitokeza kuwa wakosoaji wakati yale wanayokosoa ndiyo walioyaasisi. Hapa ndipo Samia anawapiga bao la kisigino.  Huwezi ukampenda Magufuli ukamchukia Samia ikizingatiwa kuwa ndiyo chanzo cha awamu ya sita.
    Nne, hadhi/maslahi na ushufaa wa Urais na uenyekiti wa CCM si kidogo wala mchezo. Ukishika CCM na urais umeishika nchi pande zote. Na Samia analijua hili fika hata kabla hajawa Rais. Maana, haikuwa kazi rahisi kuhimili mikiki ya Magufuli, kiongozi aliyeonyesha umwamba wa ajabu ukiachia mbali spidi na ukali. Hata mwanzilishi wa taifa na chama, Hayati Baba wa Taifa, Julius Nyerere, hakuachia nyenzo hizi kwa pamoja kwa kujua namna zilivyo na ushawishi ukiachia kumhakikishia usalama aliyezishika. 
    Tano, wapo wahafidhina wasioamini mwanamke anaweza kumudu madaraka makubwa hivi wasijue alipokuwa Makamu wa Rais, alionyesha busara, uvumilivu na kuona mbali kuliko wanaume wengi. Hivyo, kwao, mwanamke kuwa kwenye nafasi kama hizo ni jambo linalowapa taabu.                         Tushawasikia wengine wakilalamika eti kwanini Mheshimiwa anasema mimi ni Rais mwanamke. Walitaka aseme nini iwapo ujinsia ni nyenzo ambayo wengi wametumia kuwahujumu wanawake? Kwa wanaofahamu kilichotokea nchini Uingereza chama cha Conservative kilipompitisha Iron lady Margret Thatcher au Ujerumani alipotwaa ukanda mutti au mama, Angela Merkel, watakubaliana nami kuwa Samia si wingu la kupita wala mpasha kiti joto. Anaweza kuwa chemi chemi ya uongozi isiyokauka hata atakampomaliza muda wake. Laiti tungeweza kumuuliza mumewe anayemjua kuliko yeyote; Samia ni mtu wa aina gani, wengi wetu tungepata elimu ya bure na kuondoa ndoto za kumhujumu, kumuona kama wingu lipitalo. Waulize waliofanya kazi na kusoma naye; watakwambia ile namba nyingine inapokuja kwenye busara, uvumilivu na mikakati. 

        Hata Daniel arap Moi, aliyetawala Kenya kwa muda mrefu kuliko wote, alionekana hivyo pale bosi wake alipofariki na akaapishwa Rais. Waliomuona kama wingu lipitalo waliishia kuula wa chuya huku wakijilaumu. Inapokuja kwa Mheshimiwa Samia, kufikia kuwa mwanamke wa kwanza kuwa Makamu na Rais si mchezo jamani. Anayebisha, mtafakari unavyomuona, kumsikia hata kumtathimini. Pia, kwa wanaomjua Magufuli aliyemuamini watakwambia siyo huyu mnayaweza kumrahisisha kwa aibu na hasara yenu. Sisi ni nani kumtilia shaka hadi tumkatae na kumhujumu na ili iweje wakati ameishaonyesha njia?
        Mwisho, lazima wana CCM wakiri na kukubali kuwa wanamhitaji Samia kuliko anavyowahitaji kama watajikumbusha ni kwanini wazee wa CCM walimpitisha Magufuli ambaye alikuwa hajulikani. Sababu ni rahisi; mkicheza makidamakida, mtajikuta kwenye upinzani kirahisi. Nenda mkajifunze Zambia, Malawi hata Kenya. Kimsingi, CCM inamhitaji Samia kuliko anavyoihitaji hasa ikizingatiwa hawajawahi kukamia madaraka. Wanaoona kama Samia hawafai wanapaswa kufanya utafiti japo kidogo kuhusiana na makuzi na malezi yake mbali na ithibati yake kazini pote alikopitia. Ukitaka kujua ukarimu, ukatili, ushenzi au ustaarabu wa mtu, mpe fedha au madaraka. Nadhani wengi wanajua nimaanishacho. 

Chanzo: Raia Mwema kesho.

Fare Thee Well Desmond Mpilo Tutu the Icon and Father of Rainbow Nation

I salute wives/women as we end the year, especially if yours is a sigilamkhuba or offender (xhosa)

 

Waliotaka kuingiza sumu za kinyuklia nchini wasakwe na kukamatwa mara moja

Mheshimiwa Rais, nakuamkua kwa jina la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Leo nakuletea kashfa ya meli ya MV Seago Piraeus Voy iliyokamatwa nchini Kenya ikielekea Tanzania ikiwa na bidhaa zenye sumu za kinyuklia ingawa declaration yake ilisema kuwa ilikuwa imebeba makufuli. Mkurugenzi wa Mamlaka husika nchini Kenya, Robert Njue alikaririwa akisema “hakuna shaka hii ni kuonyesha kuwa kuna utupaji wa vitu hatarishi Afrika Mashariki.”
Mheshimiwa Rais, hili ni jukumu lako kama kiongozi wa nchi mbali na kuwa mwananchi. Wakati tukitafakari nini kifanyike kushughulikia kadhia hii, tujiulize maswali muhimu, yaani: je amieishacheza huu mchezo hatari na mchafu mara ngapi na kusababisha madhara kiasi gani kwa watu wetu? Je ni kwanini? Je wanapata nini hadi wahatarishe maisha ya taifa? Hapa lazima kuna namna. Hii ni biashara haramu tena yenye fedha na ushawishi mkubwa. Je hawa waliotaka kuingiza balaa hili wana mtandao mkubwa kiasi gani nje na ndani ya nchi? Haiwezekani mtu au kikundi wakajiamini kuingiza bidhaa hatari kama hizi bila kuwa na watu wao kwenye maeneo zinakongilia iwe bandarini au mipakani. Kuna haja ya kuchunguza zaidi.
    Mhshimiwa Rais, nashauri tuige mfumo wa Magharibi ambao huwahudumia wananchi kwanza kabla ya wengine. Mfumo huu ni wa kibaguzi wazi wazi. Upo pale kuwahudumia wazungu na si waafrika wala wengine hata kama ni wananchi. Rejea waafrika waliopelekwa utumwani Marekani na kusaidia kujenga taifa lile lakini mfumo ukawatoa nje. 
    Mheshimiwa Rais, ukiachia mbali mfumo wa kimagharibi, hata mifumo ya kiarabu, kichina na kihindi huwahudumia wananchi na si wageni hata kama wameishi kule kwa miaka mingi. Rejea namna waswahili waitwao Jarawa walioko India walivyoachwa kwenye ujima kiasi cha kutumika kama kivutio cha watalii wa ndani na nje na hakuna anayepiga kelele kuhusiana na haki za binadamu. Niseme wazi. Wanavyotenzwa waswahili huko India ingekuwa ni wahindi wanatenzwa hivi Afrika, dunia nzima ingewaka moto. Rejea namna Idi Amin alivyowafukuza tokana na ubaguzi. Dunia nzima ilimlaani kwa vile waliotendwa ni wateule. Je leo, ambapo Ulaya inawafungia mipaka waswahili, wanaokufa majini wakikimbia umaskini iliousababisha nani anahoji? Ajabu na ubovu wa waswahili, tukiguswa, dunia nzima inanyamaza, lakini wakiguswa wengine, nasi tunapiga kelele. Ujinga mtupu na kujibagua wenyewe. Tunadanganywa na udini na ujinga mwingine kuwapigania watesi wetu. Huwa naliona hili kwenye sakata la Palestina. Waswahili wengi huingia hata mitaani kuandamana. Ajabu, waafrika wanaponyima haki zao kama vile kuuzwa utumwani huko Maghreb na Ghuba, hakuna waarabu wala wahindi wanaoandamana lau kuonyesha mshikamano!
    Mhsehimiwa Rais, mfano mwingine ni kutoka Ghuba ambapo wafanyakazi wengi wa kiafrika wamedhalilisha, wamedhulumiwa hata wengine kuuawa na mabingwa wa haki za binadamu wako kimya. Mifano ni mingi. Ulipoibuka ugonjwa wa Ukovi-19 huku China, waswahili walibaguliwa nchini humo hata India ukiachia mbali wachina kubaguliwa kwenye nchi za magharibi kuwa ndio chanzo cha janga hili.
    Mheshimiwa Rais, mie si mbaguzi ila vile vile siyo limbukeni kwa vitu vya ugenini. Kimsingi, mifumo yote ya dunia ni ya kibaguzi dhidi ya mtu mweusi. Hata hawa wenzetu tulio nao wanaojiona kuwa weupe hawatuthamini zaidi ya kutuona mabunga kwa kuwakumbatia wakati wao wanatubagua. Sitaki niseme mengi. Ukienda kwenye mitaa ya Feri na Kariakoo, utauona huu ukweli. Imefikia mahali hata waafrika tunabaguana. Mtutsi anajiona bora kuliko Mhutu, Msomali kuliko Mbantu, Mpemba kuliko Mzanzibari. Kwani hayapo? Imefikia mahali Mhaya anambagua Mnyambo, Mchaga anambagua Mpare, Mkurya anambagua Mkerebe na kadhalika. Wengi wa watu hawa wana tabia ya kuoana wao kwa wao wakiwatenga wale wasio kuwa watu wao. Kwani hayapo haya? Je tufanye nini?
    Mheshimiwa Rais, naomba niunganishe mifumo ya kibaguzi na mada ya kutaka kuingiza sumu za kinyuklia nchini. Nisema wazi. Ukichunguza huyu [hawa] aliyetaka kuziingiza, utakuta anajionyesha kama Mtanzania wa kweli wakati siyo. Hata hivyo, ukichunguza zaidi, utakuta ni kati ya wale wasiowathamini wenzao mbali na kule zilikotoka. Taarifa zinasema sumu hizi zilitokea India. Ina maana India walishindwa kuzitambua na kuchukua hatua? Wangekamata za nini wakati zilikuwa zikitoka kwao kwenda Afrika? Hakuna ugomvi. India, chini ya mfumo wake wa caste, ni taifa baguzi karibu sawa na makaburu wa Afrika Kusini zama za ubaguzi wa rangi. Hivyo, hapa tunapata somo kuwa kila bidhaa zitokazo nje lazima tuzipekue kwa makini kweli kweli vinginevyo tutageuzwa dampo la sumu duniani na kujiangamiza.
    Mheshimiwa Rais, mbali na bidhaa za sumu, siku hizi, nchi za magharibi zimetugeuza dampo kwa bidhaa za kielektroniki na sumu. Tunaletewa mafriji mitumba, kompyuta na zana nyingine kwa nia ya kuzibwaga kwenye dampo ili baadaye tuathirike. Mwaka 2019, kulikuwa na kashfa ya Kanada kutupa uchafu wa plastiki huko Malaysia na Ufilipino. Hawa wenzetu hawatujali wala kutuona kama binadamu sawa na wao. Ndiyo maana wanatubagua, kutunyonya, walitutawala hata kutupeleka utumwani. Hivyo, leo sitaki niseme mengi. 
    Mheshimiwa Rais, nakuomba uingilie kati kwenye kashfa hii ili wote waliohusika wajulikane. Hata India ijulishwe namna tulivyokasirika kuhusiana na jinai hii ya kibaguzi na kimataifa. Niruhusu nirudie kwa hesima na taadhima. Hili ni lako. Iokoe Tanzania toka kwenye ubaguzi, jinai na uchafu huu. 

Chanzo: Raia Mwema kesho.

Kuendelea, tufumue mifumo yetu ya kikoloni na kitapeli

Huwa siachi kujiuliza maswali ambayo si wengi huuliza au kujiuliza. Inakuwaje baadhi ya huduma au kazi kuzifanya au kuzitoa, lazima kusomea wakati nyingine hapaswi kusomea? Je huu si ubaguzi wa kimaarifa na uchochoro wa ubabaishaji, utapeli hata wizi? Kama daktari hawezi kutoa huduma au mwanasheria bila kusomea au dereva au rubani kuendesha chombo bila kusomeea, inakuwaje wengine wanatoa huduma tena kwa maelfu bila kusomea?
            Leo nitaongelea janga linalokabili Afrika tokana na mifumo ya kikoloni/kitapeli tuliyorithi toka kwa wakoloni–––waliyoacha makusudi ili tujicheleweshe kimaendeleo na kuangamizana. Leo nitaongelea nyanja za dini na siasa ambazo ni watoto wa baba na mama mmoja.  Kabla ya kuzama zaidi, inabidi nieleze kuwa dini ilizaa siasa na siasa ikaipindua dini. Ushahidi? Ukisoma, kwa mfano historia ya dini mbili kuu za kikoloni, Ukristo na Uislam, utagundua kuwa zilianza kama himaya za kidini na kisiasa. Himaya ya Roma iliyoanzisha Ukristo wa Kirumi kabla ya kumegeka na kuzaa madhehebu tuliyo nayo leo nayo yakizaa mengine ilikuwa dini dola. Kiongozi wake mkuu Papa, alikuwa kiongozi wa kidini na kisiasa. Ndiyo maana mapapa wengi walivaa kama wafalme na kubeba vyeo vyenye namba kama wafalme. Kuepuka migongano, viongozi wa kanisa walianzisha kitu kilichoitwa oikonomia au uchumi ambapo mapadre walisimamia oikonomia au uchumi kwa niaba ya ufalme. Mfano, katika karne ya 13, mfalme Philip IV wa Ufaransa alimtoza kodi Papa BoniphaceVIII ili kupambana na mfalme Edward I wa Uingereza ambaye pia alilitoza kanisa kodi tofauti na makubaliano kuwa viongozi wa kidini wasilipe kodi. Kadhalika, Uislam ulikuwa dini dola huku Mtume Muhammad akiwa kiongozi wa dola la kwanza la kiislam chini ya dhana ya al-khilafa au ukhalifa ambao ulizua ugomvi baada ya kifo cha Muhammad na kuzaa Usunni na Ushia.
            Kwa vile tumeishagusia chimbuko la dini na siasa, ngoja tuliunganishe na ukoloni hasa ikizingatiwa kuwa, katika Afrika, licha ya kusaidia kueneza ukoloni, dini ni zao la kikoloni au kwa kiingereza the product of cultural imperialism yaani ukoloni wa kimila ambapo mila koloni huwa juu ya mila tawaliwa. Ndiyo maana waswahili wanatumia majina ya kizungu na kiarabu ukiachia mbali kuamini na kuapia miungu ya kikoloni wakitelekeza, kukidharau na kukitukana kila kitu chao. Hata wakati ukoloni ukiingia Afrika, dini na utawala wa kikoloni vilikuwa kwenye kitanda kimoja cha kunajisi waafrika kama ambavyo imeendelea hadi leo ambapo serikali za baada ya uhuru (postcolonial governments) ushirika huu. Ndiyo maana, kwa mfano, taasisi za dini hazilipi kodi wakati hakuna aliyeziomba zifanye zinachofanya zaidi ya maslahi binafsi sawa na wafanyabiashara wengine. Hii ndiyo maana mataifa mengi ya kijamaa yalizipiga marufuku, si kwa sababu ya kodi tu bali hata ile hali ya kuharibu watu wakaacha kuamini katika kufanya kazi na badala yake wakaamini katika maombi, miujiza na utapeli mwingine. Je kwanini serikali huruhusu kadhia hii huku zikiwatoza kodi maskini? Jibu ni kwamba huwatumia watu wa dini kuwapoza au kuwaathiri kiakili kwa makubaliano ya kulindana. Hapa ndipo ukoloni na utapeli ulipoibuka na kuendelea kuengwaengwa kwa maafa ya walio wengi hata taifa.
            Tukirejea kwenye kusomea taaluma, ndiyo maana serikali zetu zimeruhusu watu wasio na elimu wala ujuzi wowote wa dini kujipachika vyeo mbali mbali vya kidini kama uchungaji, uaskofu, utume, ushehe hata uhubiri mihadhara. Kama haitoshi, sasa wameongeza na udaktari feki na uwezo wa kufanya miujiza ambayo si chochote bali kuwaskinisha wafuasi wao wengi katika uhusiano wa matapeli na mbumbumbu. Ukiondoa viongozi wa madhehebu yanayojulikana, mengi yamejaa matapeli wanaotafuta riziki kwa kisingizio cha roho mtakatifu wakati wana roho mtakakitu. Tumekubali kuwa jamii ya hovyo kweli kweli. Sie tunaoishi kwenye nchi za magharibi huwa tunashangaa namna kusivyo na utitiri wa madhehebu wala makanisa na miskiti. Sana sana, asasi hizi zinazidi kupunguzwa tokana na nchi hizi kukumbatia kila aina ya ushenzi chini ya kisingizio cha haki za binadamu.
            Je ni kwanini ukoloni na utapeli huu uliojificha nyuma ya ulimwengu wa kiroho umeendelea kushamiri hata baada ya Afrika kujikomboa kutokana ukoloni kisiasa lakini si kiuchumi na kijamii? Jibu ni rahisi kuwa tulirithi mifumo ya kikoloni na kitapeli ili tuendelee kujichelewesha na kucheleweshana.  Kwa mfano, ifike mahali asasi za kidini zilipishwe kodi kama biashara nyingine huku wanaoziendesha wakilazimishwa kwenda shule ili wapate maarifa vinginevyo tutatengeneza vurugu huko tuendako. Hata hivyo, tumshukuru Hayati Kambarage Nyerere na Pombe Magufuli ambao–––hata kama walitumia mbinu na mifumo tofauti kuzipoza–––walijitahidi kuzibana asasi hizi ima kwa kuzinyima mamlaka au kwa kuziweka karibu nao. Waingereza wanasema weka marafiki zako karibu na maadui zako karibu sana. Hii ndiyo aliyotumia Magufuli.
            Ili kuondoa unyonyaji, utapeli na ukwepaji kodi, tuanze kutoza kodi madhehebu ya kidini huku tukiwalazimisha wanaotaka kuendesha biashara hii ya kiroho wasomee. Pia, mamlaka zianze kuzuia imani za kivivu na kishenzi kama vile kuamini katika kudra na miujiza badala ya kuchapa kazi. Hata hili balaa la PhD mabomu, nyingi zinatolewa na taasisi ambazo zimeshikamana na makanisa huku viongozi wengi wa makanisa wakijipatia shahada hizo kwa njia za mkato japo si wote. Kimsingi, ili tuendelee, lazima tufumue mifumo yetu ya kikoloni na kitapeli.

Chanzo: Raia Mwema leo.

Ndoa za vibabu/bibi na vijana wa kiafrika ukoloni na utumwa mpya

Kisa cha bibi wa kizungu na kijana wa kiafrika nilichoshuhudia uwanja wa ndege mmoja–––sitautaja–––wakibusiana kimenisukuma kuandika haya. Kuna ukoloni na utumwa kimapenzi vimezuka ambapo waafrika ndiyo wahanga–––tokana na maingiliano ya kimtandao––– hata maisha. Mabalaa haya yamejikita kwenye mapenzi ya bandia ambapo mmoja wa ‘wapendanao’ humtumia mwenzake kulingana na hadhi yake kijamii mbali na rangi yake. Si suala jipya tena kuona vibabu/bibi vya kizungu vikifunga ndoa na wavulana/wasichana wa kiafrika mtawalia. Bila kupoteza muda–––hapa kuna tamaa, ujinga na umaskini–––kama vyanzo vya ukoloni na utumwa huu wa kimapenzi.
Katika mila za kiafrika, mwanaume hutegemewa kuoa mtu ima wa umri wake au anayemzidi umri japo si kwa mbali sana. Hivyo, inapotokea mwanaume, tena kijana, akaoa mwanamke mwenye umri au zaidi ya mama yake, jamii iliyomzunguka hustuka, kuhuzunika na kushangaa, kuchukuia hata kulaani. Inapotokea binti akaolewa na kibabu, hali huwa hivyo. Kwani, kwa waafrika, hakuna kitu muhimu katika ndoa kama tegemeo la kuzaa watoto ambao, mara nyingi, ndilo malipo kwa jamii na wazazi. Ndoa bila mtoto, kwa muafrika, ni janga. Sasa tujiulize. Inakuwaje kitu hiki muhimu kwa maisha ya jamii ya kiafrika kinawekwa kando na wahusika? Je ni zaidi ya hili? Inakuwaje kijana wa kiafrika wa kike au kiume kukubali kufunga ndoa na zee lisiloweza kumzalia au kumzalisha watoto–––likimzalisha–––humuachia ujane? Je hapa tatizo ni tamaa, ujinga au umaskini ukiachia mbali ibada za rangi ambapo mtu mweupe, hasa mzungu, anaonekana mali hata kama si mali kitu?
Katika mahusiano haya, waafrika hutumiwa na wazungu. Kwani, sijawahi kuona mzee wa kiafrika akioa msichana wa kizungu au bibi wa kiafrika akiolewa na kijana wa kizungu. Kwanini? Hapa kuna tatizo; si rahisi kupata majibu sahihi bila kudurusu. Kwa akili ya kawaida na mazoea, hili si jambo la kawaida, hasa kwa waswahili. Kimsingi, katika ndoa hizi, mwenye mamlaka ni mweupe na asiye na madaraka ni mswahili. Hivyo, ni rahisi kusema kuwa mswahili anaolewa katika mahusiano haya.
Kiafrika, mwanaume humuoa mwanamke na mwanamke huolewa na mwanaume. Ila katika uhusiano tunaojadili hapa, mwanamke na mwanaume wa kiafrika huolewa na mzungu na mzungu humuoa muafrika bila kujali kama ni mwanaume au mwanamke. Mbali na ukoloni hu una utumwa wa mapenzi, jambo ambalo limezoeleka ni kuona vibabu matajiri vya kiafrika vikioa mabinti wabichi wanaofuata ulaji kwao.  Kadhalika, hata katika ukoloni na utumwa huu wa mapenzi, mswahili huwa na mategemeo kuwa akiolewa na mzungu ataukata kwa kuweza kwenda majuu au kutumiwa madola.  Hapa thamani ya maisha ya binadamu, ambayo kawaida, thamani yake ni kubwa kuliko chochote, huishia kuwekwa kwenye vitu vya hovyo tokana na ima ujinga au umaskini kama masalia ya ukoloni wa kimila ambapo mtu mweupe ni mkombozi wa mtu mweusi–––hata kama dhana hii ni hovyo na ushahidi wa utumwa wa kiakili, kimaadili na kimila.
Hebu tuwe wakweli wapendwa wasomaji. Hivi kuna mapenzi kati ya kizee cha miaka–––tuseme miaka 60,70 au zaidi kuoa kijana wa miaka 30,35 hata 40 au msichana kigoli kuolewa na babu yake? Hapa tunapata dhana ya ubaguzi wa kujitakia ambapo muathirika hujiona dhaifu mbele ya mkoloni wake bila kujali jinsia. Hapa kuna maswali. Je kuolewa na mzungu ni kuukata au kupatikana mbali ya kudhihirisha ujinga, umaskini na tamaa ya wahusika? Nimeishi na wazungu kitambo si haba. Kama kuna kitu wanacho si kingine bali umimi. Mila iitwayo kwa kiingereza individualistic humtengeneza mtu kujiona kama huru na asiyejali wengine isipokuwa yeye. Hapa ndipo chanzo cha kwanza cha balaa hili kilipo mbali na ukoloni ambapo waafrika wameaminishwa na wakaamini–––iwe ni kwa kupitia dini au siasa–––kuwa wazungu ni wakombozi wakati ni waangamizaji. Utamuona Yesu mweupe wakati hakuwa mzungu. Mitume wote siyo waafrika. Maandiko matakatifu yote ni ya kigeni na lugha zinazotumika kuyaeneza. Huu ndiyo mzizi wa kila kitu. Mfano, wazungu wameweza kuzizuia nchi za kiafrika kuwapa fidia na mafao wakulima wao wakati wao wakifanya hivyo kwa wakulima na watu wao. Sababu? Waligundua, kutengeneza, kutangaza na kueneza ‘weupe’ kuwa ukombozi na wengine wenye dhambi. Unashawishikaji kuwa kila mtu anazaliwa na dhambi wakati mtoto mdogo ni malaika; usihoji kama hakuna tatizo hapa?
Ukoloni na utumwa kwa waafrika ulianza tulipohujumiwa na kurubuniwa kuacha mila zetu na tukakumbatia mila hatari za kigeni ziitwazo dini na ustaarabu japo si chochote wala lolote bali maafa kwetu. Mzazi unajisikiaje kijana wako wa kike/kiume anapoolewa na bi kizee kuliko hata baba au mama yake kwa kisingizio cha ‘mapenzi hayana macho.’ Mapenzi yana macho. Ndiyo maana, hayaishi bila kuwa na uhuru na utashi wa kuchagua, ambao katika balaa hili jipya haupo. Binadamu anapotumia njaa, tamaa, ujinga na umaskini kama nyenzo za kufikiri, anaweza kufanya jambo ambalo hata mnyama hawezi kufanya.
Tumalize kwa kuwashauri vijana wa kiafrika kuacha kuuza utu wao eti kwa tamaa na ujinga wa kwenda majuu. Wakishafikishwa ‘majuu’, huumizwa na kuwa watumwa zaidi wakaishia kujuta kama mmoja niliyekutana naye kwenye mji jirani aliyenyofolewa Arusha na kuishia kwenye utumwa. Kimsingi, haya si mapenzi bali ujinga, ukoloni na utumwa wa kujitakia. Akili inapoingia tumboni na kuukimbia ubongo, matokeo yake ni maafa ambayo sasa yanalinyemelea bara letu. Serikali zetu zinapaswa kuingilia kati kuhakikisha vijana wetu wana elimu safi ili kuepuka kutumiwa kwa kujiingiza kwenye utumwa tuliojadili hapa. Nini mawazo yenu vijana kabla hamjaangamia mkijiona kwa tamaa, ujinga na upogo?

Chanzo: Raia Mwema kesho.

Judging presidential candidates

    By Makau Mutua

Professor at SUNY Buffalo Law School and Chair of the KHRC.
What you need to know:
Your job isn’t to accept line, hook, and sinker – like a pit latrine – everything that comes out of a politician’s mouth.Scrutinise the family background, education, personal and social relationships with partners, spouses, children, and close friends.
        Let me state the bottom line upfront. Presidential candidates – in any country – aren’t saints. If you are looking for angels, go to heaven, or visit the grounds of the church, mosque, the African spirit world, or the temple. Here on Earth, politicians are living, breathing, fallible human beings.
        Remember the admonition in the Holy Book in Romans 3:23 – “[f]or all have sinned and fallen short of the glory of God.” So, dismiss those who say “God is with us” as though they are holy. Those who wear their piety on their sleeves and tongues are likely closer to the devil. Let’s not judge Bible-clutching politicians by their empty rhetoric. Here, I offer you a marking scheme for presidential hopefuls. 
        Let me frame your critical thinking. Only fools, or those without a choice, answer the call of nature in public. Most of us “do our business” behind the door of a bathroom, or restroom. That’s to say, no one wants you to see their dirty laundry. It’s the reason politicians lie, embellish, and exaggerate – they want you to think they are infallible.
Thus, your job isn’t to accept line, hook, and sinker – like a pit latrine – everything that comes out of a politician’s mouth. Don’t believe your lying ears. “Know” the candidates. Knowledge is everything. Do your own research. Talk to people who’ve studied the candidates. Then compare and contrast the candidates. Don’t believe twitter or Facebook blather. 
Candidate’s moral structure
Here’s the marking scheme by which to judge the candidates so you can separate the wheat from the chaff. 
        First, get your facts straight about the personal histories of candidates. This is an indispensable block of your knowledge base. Personal history is a clear window into how the person has been forged, and what makes them tick. Scrutinise the family background, education, personal and social relationships with partners, spouses, children, and close friends. What company does the candidate keep? Does he oppress family members? Do those close to him fear, or respect, him? Is he humble when not in front of cameras? Is money his currency of the realm? Is he real, or fake?
        Second, understand the candidate’s moral structure. How and why did the candidate enter politics? What motivated them to choose politics over other professional pursuits? Often, politicians say they entered the political arena to serve the people. For most of them, that’s a bunch of hooey. That line is as old as the oldest profession. The real clues about why a person joined politics is often hiding in plain sight. The most telling one is the size of their estate. What did the person own before they joined politics, and what do they possess today? If a chap is riding in his own helicopter, or a fleet of them, when a decade ago he rode matatus, then there’s your answer. 
Candidate’s political history
Did the candidate join politics at the behest of a godfather? Who was that Svengali? Was the political father a corrupt thieving dictator, or thug? Remember, as in the Mafiosi, the first thing the mafia don, or crime boss, does is take your hand and “dip it in blood”. That’s the bond which binds you to the “organisation”. You must do something to prove yourself – usually committing a cold-blooded murder, or pulling off a heist. It’s called the school of hard knocks. The more bloodlust you exhibit, the higher you go. That’s why in Kenya, criminal thieves of public funds aren’t usually held to account because the web of elite thieves and the official protection rackets are too interwoven.
        Third, what’s the candidate’s political history? What values and ideological hue have driven the candidate? This is easily gleaned from the causes that the candidate has championed. Does the candidate have a history of sacrifice, or fighting for causes nobler than lining his own pockets? In the case of Kenya, where was the candidate at the height of the Moi-Kanu dictatorship and kleptocracy? Did they oppose Kanu’s brutalities, impunity, and runaway thefts of public funds and resources? Were they themselves involved in the plunder? Did the candidate ever participate in criminal activities, including harming others? Have they fought for democracy and human rights, or anything larger than their personal business and political power? Did they support the 2010 Constitution?
        Finally, what’s the candidate’s ideological history. The past is prologue. You are likely to do in the future what you did in the past. There’s a reason the campaign period is called the “silly season”. Anything goes. Candidates hope that you will forget their ideological history. They will make promises and deploy slogans that have nothing to do with their history or ideological make-up. They know all they need to do is say anything that will get them elected. That’s because many of them sell snake oil to a gullible hoi polloi. Remember those who voted for Jubilee in 2013 and 2017 are now crying the loudest. 

Makau Mutua is SUNY Distinguished Professor and Margaret W. Wong Professor at Buffalo Law School. He’s chair of KHRC. @makaumutua

Wiki hii nitaimaliza na Thumeka Lothe na Muujiza wake wa Ajabu

Ndugu zangu wanyasa, wangoni hata washona hapa mtapata shule. Kila la heri.
Nzulu yemfihlakalo!Nzulu yesimanga! (muujiza wa ajabu washangaza) Ezalise umhlaba, nesibhaka-bhaka (Umejaza ardhi na mbingu) Lenzulu yesimanga, ngoka Thix'unNyana (Ajabu hii ya mwanawe) Oweza ebantwini, Ngokubasindisa (Alokuja kuwakoa watu) Wabon'uluntu lonke, luwe esonweni (Kila mtu alizama dhambini) Imiphefumlo yonke, ihleli elishweni (kila roho imekumbwa na maafa) Wasikwa yimfesane, engummangaliso (Aliumizwa sana na kuonyesha kujali ajabu) Wathabathela kuye, lonk'ihlazo labo (Alibeba aibu zao) Hayi obo bunzulu boluthando lwaKho (Huwii kina cha upendo wako) Abakholwayo namhla, Abanakugwetywa (Hakuna hakumu kwa wamwaminio) Mawudunyiswe Nkosi, Kus' ephakadeni (Mtukuze bwana wako sasa na milele)